GENEL - 14 Ocak 2017 Cumartesi 13:59

Göktürkçe’yi bilgisayar dünyasına taşıyorlar

A
A
A
Göktürkçe’yi bilgisayar dünyasına taşıyorlar

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nde tasarım projesi ve bitirme tezi dersleri kapsamında Göktürkçe sözlük ve Göktürkçe klavye geliştirildi.
Göktürk harfleriyle yazılmış yazıtların tüm söz varlığı sayısal ortama aktarılarak Android tabanlı bir sözlük yazılımı geliştirildi. Sözlük yazılımı milattan sonra 840 yılından önce yazılmış tüm yazıtlarda kullanılan toplam bin 235 adet eski Türkçe sözcük ve günümüzdeki karşılıklarını iki yönlü arama yapıp listeleyebiliyor. Yazılımı öğrencileri Halil İbrahim Keçeci ve Volkan Demir ile geliştiren Yrd. Doç. Dr. Tuğrul Çavdar bu yazılımın özellikle Türkoloji ve Göktürkçe üzerinde çalışan araştırma yapan ve eğitim veren kurumlarda çok faydalı olacağını belirtti.
Öğrencileri İbrahim Taş ve Mustafa Çayırlı ile birlikte geliştirilen web tabanlı Göktürkçe klavye sayesinde evrensel kodlarla (Unicode) Göktürk yazısı yazılabildiğini söyleyen Dr. Çavdar, evrensel kod yaygınlaştıkça Göktürkçe’nin artık her yerde rahatlıkla yazılabileceğini söyledi. Daha önce klavyenin Android ve Windows sürümlerini de geliştirdiklerini belirten Dr. Çavdar son iki yıl içerisinde Göktürkçe ile ilgili 7 yazılım geliştirdiklerini kaydetti.
Kendilerini en çok zorlayan ve en kapsamlı proje olarak Göktürkçe çeviriciyi gördüğünü söyleyen Dr. Çavdar, bu çevirici yazılımını öğrencileri Salih Topçu ve Muhammed Mehdi Uslu ile geçen yıl geliştirdiklerini, Android ve web sürümlerinin olduğunu ve bölümlerinden mezun olan Bilgisayar Mühendisi Salih Topçu’nun hâlâ gönüllü olarak bu çevirici yazılımın güncellemesinde çalıştığını söyledi.
Göktürkçe’yi bilgisayar dünyasına kazandırmak için 1995’ten bu yana çalışmalar yapan ve bilinen ilk yapılmış Göktürkçe yazı tipini de geliştiren akademisyen olarak dikkat çeken Yrd. Doç. Dr. Tuğrul Çavdar, bu çalışmaların altında 28 yıllık Göktürkçe bilgi birikimi ve 2 yıllık programlama emeğinin olduğunu sözlerine ekledi.
Bunlar Da İlginizi Çekebilir
Kayseri Kayseri’de jandarma ekipleri 2025 yılında 7 bin 900 aranan şahsı yakaladı Kayseri’de jandarma ekipleri tarafından 2025 yılında yapılan çalışmalarda, çeşitli suçlardan aranması bulunan 7 bin 900 şahıs yakalandı. Ayrıca ekipler, 161 faili meçhul olayın 133’ünü aydınlattı. Kayseri İl Jandarma Komutanlığı ekipleri tarafından 2025 yılı içerisinde yapılan çalışmalar açıklandı. Ekipler tarafından suç işlenmesini önlemek, emniyet ve asayişi sağlamak amacıyla yapılan çalışmalarda, 50 bin 437 devriye yapılırken, 112 Acil Çağrı Merkezi’ne yapılan ihbarlar ve ekiplerin devriye esnasında denk geldiği toplam 2 bin 976 olaya müdahale edildi. Olaylarda 3 bin 956 şüpheli şahıs hakkında adli işlem yapıldı. Ekipler tarafından yapılan devriyelerde 1 milyon 928 bin 923 kişi sorgulanırken, çeşitli suçlardan aranan 7 bin 900 şahıs yakalandı. 283 kilo uyuşturucu madde ele geçirildi Ekipler tarafından uyuşturucu ve kaçakçılıkla mücadele çerçevesinde 2025 yılında yapılan çalışmalarda ise toplam 283, 71 kilogram çeşitli uyuşturucu madde, 2 bin 921 adet uyuşturucu veya uyarıcı hap, 328 adet kök kenevir, 282 adet elektronik sigara, 235 bin 885 adet makaron, 13 adet uyuşturucu kullanma aparatı, 31 bin 791 paket kaçak sigara, bin 470 adet tarihi eser, 17 adet ruhsatsız tabanca, 12 adet ruhsatsız tüfek, bin 593 adet fişek, 11 adet ruhsatsız tabancalara ait şarjör, 26 adet av tüfeği fişeği, bin 116 adet sahte forma ve 193 adet kazı yapılırken kullanılan malzeme ele geçirilirken, konuyla alakalı toplam 602 şahıs yakalandı. 161 faili meçhul olayın 133’ü aydınlatıldı Kayseri İl Jandarma Komutanlığı’na bağlı Suç Araştırma Tim Komutanlığı (JASAT) ekipleri tarafından 2025 yılında yapılan çalışmalarda, 161 faili meçhul olaya müdahale edilirken, bu olaylardan 133’ü aydınlatıldı. Jandarma sorumluluk bölgesinde meydana gelen bilişim dolandırıcılıkları ile ilgili yapılan çalışmalarda da, 492 şüpheli şahsa ait kimlik bilgileri tespit edilirken, sanal devriyeler esnasında suç unsuru tespit edilen 894 kişiye işlem yapıldı. Müstehcen paylaşım yapan 5 bin 387 internet sitesi, 5 bin 242 yasa dışı bahis sitesi ve 5 bin 231 oltalama sitesine erişim engeli getirilmesi için İhbar Web ve Ulusal Siber Olayları Müdahale Merkezi’ne (USOM) konular bildirildi. Ekipler tarafından göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti ile mücadele kapsamında, 87 yasa dışı giriş ve bulunma olayına müdahale edilirken, bu olaylarda toplam 88 düzensiz göçmen yakalandi. Yakalanan düzensiz göçmenler, işlemlerinin tamamlanmasının ardından Kayseri Geri Gönderme Merkezi’ne teslim edildi. 844 bin 147 araç ve sürücü sorgulandı Jandarma Trafik Timi ekiplerince de, trafikte güvenliğin sağlanması, ölümlü ve yaralanmalı kazaların en az seviyeye indirilmesi adına amacıyla 26 bin 832 trafik denetimi yapılırken, denetimlerde 844 bin 147 araç ve araç sürücüsü kontrol edildi. 5 bin 883 araç trafikten men edilirken, 233 araç sürücüsünün sürücü belgesine el konuldu.