Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), yoğun şiddet sahneleri barındıran ve çocuk ile gençleri şiddet ve suça özendiren yapımlar nedeniyle bazı dizilere ve televizyon kanallarına ceza verdi. Üst Kurul toplantısında Yeraltı ve Eşref Rüya dizileri ile üç dijital platformdaki yapımlara şiddeti özendirmekten yaptırım uygulanırken, bunların yanı sıra Halk TV ve Sözcü TV’ye eleştiri sınırlarının ötesinde yayın yapılmasından dolayı müeyyide uygulandığı belirtildi.
RTÜK, NOW TV’de yayınlanan Yeraltı adlı dizinin 4 Mart, 11 Mart, 18 Mart, 25 Mart, 1 Nisan ve 8 Nisan tarihli bölümlerindeki şiddet içerikli sahnelere ilişkin yayın ihlallerini görüştü. Dizide çözüm yolu olarak adli makamların kullanılmadığı, şiddetin ise etkili ve kesin sonuç alınan bir yöntem olarak sunulduğunu belirleyen Üst Kurul, estetize edilerek sunulan söz konusu şiddet sahnelerinin şiddete karşı gerçeklik algısını bozduğu, şiddetin bireyler üzerindeki ağır psikolojik etkileri ve hukuki sonuçları ortaya koymadığı ve şiddeti gerçekleştiren karakterleri özendirici birer rol model haline getirdiğini tespit etti. Bu tür içeriklerin suç ve şiddeti özendirdiği, şiddet ile güç, zenginlik, itibar ve saygınlık arasında doğrudan bir ilişki kurulduğunu vurgulayan Üst Kurul, NOW TV’ye 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" hükmünü ihlal etmekten idari para cezası uyguladığını açıkladı.
Eşref Rüya’ya ise şiddeti özendirmeden ceza
KANAL D’de yayınlanan Eşref Rüya adlı dizinin 38, 39 ve 40. bölümlerindeki şiddet sahneleri de Üst Kurul’da ele alındı. RTÜK İzleyici Bildirimleri Sistemi’ne 1-17 Nisan tarihleri arasında söz konusu diziye ilişkin iletilen 623 şikayeti de değerlendiren Üst Kurul, medyadaki şiddetin gerçek hayattaki şiddetten daha sık tekrar ettiği ve yapılan araştırmalara göre televizyonda gösterilen şiddet içerikli sahnelerin fazlalığının toplumda artan şiddetle bağlantılı olduğuna dikkati çekti. Dizideki şiddet sahnelerinin şiddeti olağanlaştırdığı, yöntem öğretici nitelikte olduğu, özendirici ve model oluşturucu biçimde sunulduğu ve şiddetin gerçek dünyada yer bulmasına yol açabilecek etkilere sebep olabileceğini vurgulayan Üst Kurul, KANAL D’ye 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" hükmünü ihlal etmekten idari para cezası uyguladığını duyurdu.
HBO Max’taki Altın Çocuk dizisi de cezadan pay aldı
HBO Max adlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayımlanan "Altın Çocuk" adlı dizi de içerdiği yoğun şiddet sahneleri nedeniyle Üst Kurul’un gündeminde yer aldı. Ekranda gösterilen şiddetin gündelik yaşamda sorunların çözümünde şiddete başvurmak yönünde eğilimlere neden olabildiği ve uzun vadede şiddetin kanıksanmasına neden olabileceği ifade edilen Üst Kurul’da HBO Max adlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşa 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" hükmünü ihlal etmekten idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası verildiği ifade edildi.
Prime Video’ya katalogdan çıkarma cezası
RTÜK, Prime Video adlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan Gangs Of Lagos (Lagos Çeteleri) isimli filmdeki aşırı şiddet sahnelerine ilişkin yayın ihlallerine de kayıtsız kalmadı. Filmin şiddeti sorun çözmenin yegane aracı olarak meşrulaştırdığı, yoğun ve detaylı şiddet içeriklerinin şiddetin kanıksatılmasına hizmet ettiği ve çocuk izleyiciler üzerinde yıkıcı rol model etkisi oluşturabileceğinin altını çizen Üst Kurul, Prime Video adlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşa 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" hükmüne aykırılıktan idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası verildiğini duyurdu.
Netflix’teki Trigger dizisine yoğun şiddetten yaptırım uygulandı
Netflix adlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan "Trigger" adlı dizideki yoğun şiddet içerikleri de Üst Kurul’da görüşüldü. Dizide şiddet sahnelerinin yoğun şekilde yer aldığı, suç ve suç unsurlarının detaylandırıldığı, şiddetin estetize edildiği vurgulanırken, dizinin 6. bölümünde işlenen okul saldırısının da sorumlu yayıncılık anlayışıyla bağdaşmadığı, ilgili sahnelerin kronik güvensizlik ve kaygı durumunu besleyebileceği, özellikle genç izleyicilerde taklit etme davranışı oluşturabileceği aktarıldı. Bu gerekçelerle Netflix adlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluşa 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer alan "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" hükmüne aykırılıktan idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası uygulandığı ifade edildi.
Halk TV’ye Milli Eğitim Bakanı Tekin’e hakaretten ceza
RTÜK’te Halk TV’de 15 Nisan tarihinde yayınlanan Sansürsüz isimli programda CHP İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt’un Kahramanmaraş’ta gerçekleşen okul saldırısıyla ilgili Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’i hedef alan sözleri de görüşüldü. "Sense sadece öldürmeyi öğretmişsin, sense sadece kin ve nefret akıtıyorsun ya. Halen kin ve nefret akıtan bir Milli Eğitim Bakanı var" şeklindeki ifadelerin doğrudan suç isnadı içeren, eleştiri sınırlarını aşabilecek derecede kişiselleştirilmiş ve kişilik haklarını zedeleyen yayının ihlal niteliği taşıdığını belirten RTÜK, Halk TV’ye 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "...kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez" hükmünü ihlal etmekten idari para cezası uygulandığını açıkladı.
Sözcü TV de cezalardan nasibini aldı
Üst Kurul, Sözcü TV’de 10 Nisan tarihinde yayınlanan Nokta Atışı isimli programda Türkiye İşçi Partisi Milletvekili Sera Kadıgil’in TBMM ve çeşitli devlet kurumlarına yönelik kullandığı ifadeleri de yayın ihlali olarak değerlendirdi. Kadıgil’in TBMM üyelerine yönelik "Meclisi itibarsızlaştırmasının bu kadar böyle boş işler müdürü gibi oradaki piyonları aracılığıyla iş gördürmesinin sebebinin de açıkçası bu olduğunu düşünüyorum" sözleri ile uyuşturucu operasyonlarına ilişkin kullandığı "E işi mi yok bu devletin? Hani bir de ne hikmetse sadece kullananları alıyor. Bir tane de torbacı al ya. Hadi bir tane da baron al. Bir tane de uyuşturucu baronu al, kilo ile getirenlere yok. Onların arkası sağlam çünkü" şeklindeki açıklamalarının eleştiri sınırlarını aşan küçük düşürücü ve iftira niteliğinde olduğu belirtildi. Üst Kurul, Sözcü TV’ye 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz. Kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez" hükmünü ihlal etmekten idari para cezası verdi.
RTÜK, toplantıda Adalet Bakanlığı ile koordineli olarak mahkemelerce verilen yayın yasağı kararlarının uygulanmasına yönelik yayıncı kuruluşlara rehber niteliğinde ilke kararlarının belirlenmesine de karar verdiğini duyurdu.
