Çorum’da yaşayan 74 yaşındaki leblebi ustası Yaşar Bodur, babasından öğrendiği mesleğini 66 yıldır sürdürüyor. Babasının yanında çırak olarak çalışmaya başlayarak leblebi imalatını öğrenen Bodur, 66 yıldır geleneksel yöntemlerle leblebi üretiyor. Mesleğini sanat olarak tanımlayan Bodur, yıllardır geleneksel yöntemlerle yaptığı leblebilerle damakları şenlendiriyor. Mesleğini oğlu Osman Bodur’a miras bırakarak Çorum’un geleneksel zanaatını geleceğe taşımak istediğini ifade eden Bodur, leblebinin meşakkatli yapım sürecini anlattı.
"Kaliteli bir ürün elde edebilmek için o ürünün ham maddesinde çok özen göstermeliyiz"
Leblebeleri babasından öğrendiği şekilde, hiçbir değişiklik yapmadan yaptığını söyleyen Yaşar Bodur "Leblebicilik baba sanatı olmasından dolayı yaklaşık olarak 66 senedir bu sanatın içindeyim. Geçmişte nohudun leblebiye dönüşmesi için hangi işlemleri yapıyorsak gene günümüzde aynı işlemleri yapıyoruz. İlk başta Leblebi için en uygun nohudu temin etmemiz gerekiyor. Kaliteli bir ürün elde edebilmek için o ürünün ham maddesine çok özen göstermeliyiz. Biz de nohudun leblebiye dönüşmesi aşamasında en uygun ve kaliteli nohut türünü tercih ediyoruz. Nohudu 1 kez fırınlamamız gerekiyor. Fırınlama işlemi bittikten 5 ya da 6 gün sonra tekrar fırınlamamız gerekiyor. Eğer hasat döneminden hemen sonra nohut işlenirse 3. sefer fırınlama işlemi gerekebilir. Nohudun işlendikten sonra en az 20 gün ortalama 30 gün serilmesi gerekiyor. Leblebinin fırınlanma işlemindeki amaç nohut pişirilmesini ve iç hacminin küçülmesini sağlamaktır. Fırınlama işlemiyle birlikte nohut normal haline göre daha da sert bir hale gelir. Nohut fırınlanma işlemine hazırlanırken ortalama 2 saat ıslanmış kalması gerekir. Kabuk soyulma işleminde sanat hatası olmaması için ıslanmış nohudu 20 saat sonra eleme işleminden geçirmek gerekiyor. Nohudun leblebiye dönüşmesi için olmazsa olmaz ocağımızı yakarız ve böylelikle belirli bir kaloriye gelmesini sağlarız. Tavanın hacmine göre 5 ya da 6 kilogram nohut dökülür. Islanmış ve elenmiş nohut iyi bir şekilde ısınana kadar karıştırmak gerekiyor. Kavurma işlemini gerçekleştirdiğimiz tavanın iç kısmı keskiyle açılmış dişler sayesinde kabuğun soyulmasına ve zedelenmesine yardımcı olur. Bu yapılan işlem yaklaşık 8 veya 10 dakika sürer. Kızartma işlemi yapılırken tavanın içindeki dişler yanık çizgisi oluşturarak leblebinin üzerinde nokta nokta olmasını sağlıyor. Leblebinin içerisinde nem kalmazsa ve güzel bir paketlemeyle ortalama 1 yıl taze kalabilir. Leblebinin dönüşüm sürecinde hiçbir kimyasal madde kullanılmadığından dolayı birçok gıdaya hassasiyeti olan kişiler leblebiyi rahatlıkla tüketebilirler. Çeşitlilik olarak tuzlu, acılı, soslu, portakallı, kahveli, kapuçinolu isteğe bağlı çeşitler de yapılabilir. İmalatını yaptığımız ürünlerin kalitesini kendimiz de bakarak anlayabiliyoruz. Tüketici alacağı ürünü tatması gerekir" dedi.
"Sanatımı yaşatmak istiyorum"
Mesleğini oğluna devretmek istediğini ifade eden Bodur, "Babam, ’kardeşin leblebicilik yapsın, sen de başka bir sanat öğren’ diyerek terziliğe gönderdi. Yaklaşık 3 buçuk ay terzi çıraklığı yaptım. Esnaflık adabı, esnaflık terbiyesi ve ahlakını orada görmüş oldum. Daha sonra leblebi imalatını yapabilmek için eve ocak kurdum ve aynı sene içinde okula gidiyordum. Babama yardımcı olarak adeta sanatın içinde doğmuş gibi oldum. Sanat benim bahtıma doğdu, ben sanatın içine doğdum. Leblebinin ülkemize ait olması, tarihi yapısının olması ve tüketilir olması sebebiyle sanatımı çok seviyorum. Büyük bir hedefim yok, ben sanatımı yaşatmak istiyorum. Gerçek bir leblebi ustasının 2 ya da 3 tane sanatı vardır. Benim de icra etmiş olduğum 2 tane sanatım var. Yapmış olduğum bu işi babamdan bağımsız olarak askerden geldikten sonra nohudu leblebiye dönüştürebildim. Leblebi kilo aldırmaz, tokluk hissi verir ve şişkinlik yapmadığı için en çok sade leblebi tercih edilir. İnsan sağlığına çok faydası olan bu sanatı bizlere armağan eden geçmişlerimize şükranlarımı sunuyorum" diye konuştu.
Mehmet Can Kör
