Fransız çimento devi Lafarge'ın Suriye’de iç savaşın sürdüğü 2013-2014 döneminde aralarında DEAŞ’ın da bulunduğu terör örgütlerine ödeme yaparak, Celabiye’deki çimento fabrikasının faaliyetlerine devam etmesini sağladığı gerekçesiyle açılan davada karar çıktı. Paris Ceza Mahkemesi, şirketin terör örgütü DEAŞ ve El Kaide bağlantılı gruplara 5,59 milyon euro ödeme yaptığını tespit ederek, şirketi ve 8 eski yöneticisini "terörün finansmanı" suçundan mahkum etti. Mahkeme, şirketin savaş ortamında Suriye’de kalmayı bilinçli biçimde tercih ettiğine kanaat getirerek, söz konusu ödemeler ile çalışanların ve malların güvenli geçişini sağladığını, örgütlerin kontrolündeki bölgelerden hammadde temin ettiğini belirtti. Hakim Isabelle Prevost-Desprez, "Terör örgütünün finanse edilmesindeki tek amaç, fabrikanın ekonomik nedenlerle çalışmasını sürdürmekti" ifadelerini kullanarak, şirketin DEAŞ ile "gerçek bir ticari ortaklık" kurduğunu söyledi.
Mahkeme, şirketin eski CEO'su Bruno Lafont için 6 yıl, eski Genel Müdür Yardımcısı Christian Herrault için 5 yıl, diğer eski yöneticiler hakkında da 18 ay ile 7 yıl arasında değişen hapis cezalarına hükmetti. Mahkeme, ayrıca Lafarge’a 1 milyar 125 milyon euro para cezasına çarptırarak, şirketin dört eski yöneticiyle birlikte 4,57 milyon euroluk gümrük cezasını da müşterek ödemesine karar verdi.
Lafont’un avukatları karara itiraz edecek
Savunma tarafı, ödemelerin terör örgütlerine destek amacı taşımadığını, çalışanların güvenliği ve fabrikanın bulunduğu bölgedeki kaotik şartlar nedeniyle bu yola gidildiğini savundu. Lafont’un avukatları karara itiraz edeceklerini açıkladı.
"En kötüsü ile daha az kötü olanı arasında seçim yapmak zorunda kaldık"
Herrault duruşmada, "Ellerimizi yıkayıp çıkabilirdik ama o zaman fabrikanın çalışanları ne olacaktı? İki kötü seçenek arasında, en kötüsü ile daha az kötü olanı arasında seçim yapmak zorunda kaldık" dedi.
"Savaşın uzun sürmeyeceğine dair bir inanç vardı"
Şirketin Suriye iştirakini bir dönem yöneten Bruno Pescheux, "Savaşın uzun sürmeyeceğine dair bir inanç vardı. Bunu anlamadan bazı kararları anlamak mümkün değil. Bu kriz bir tüneldi. Herkes bunun kısa süreceğini, ışığın görüneceğini söylüyordu. Ama ışık hiç gelmedi" dedi.
Lafarge davası
Lafarge’ın Suriye’nin kuzeyindeki Celabiye’de 2010’da üretime başlayan fabrikası, 2013 ile Eylül 2014 arasında iç savaşta faaliyetlerine devam etmişti. Fabrika, DEAŞ’ın ilerleyişi karşısında 18 Eylül 2014’te tahliye edilmiş ve 19 Eylül’de DEAŞ’ın eline geçmişti. Şirket hakkında hem ABD hem de Fransa’da davalar açılmıştı.
Lafarge, 18 Eylül 2022'de ABD’nin New York kentindeki Brooklyn Federal Mahkemesi’nde görülen davada Suriye'de bir fabrikasını çalışır halde tutmak için terör örgütü DEAŞ’a ödeme yaptığı için kendisine yöneltilen "DEAŞ'a yardım etme" suçunu kabul etmiş ve 777,8 milyon dolar para cezası ödeyeceğini açıklamıştı. Lafarge’nin suçunu kabul etmesi ile bir şirket ABD'de bir terör örgütüne maddi destek sağlama suçlamalarını ilk kez kabul etmişti.
Fransa’daki dava ise bir şirketin ülkede terörün finansmanı suçlamasıyla yargılanıp mahkum edildiği ilk dava olarak kayıtlara geçti. Davaya ayrıca 13 Kasım 2015’teki Paris terör saldırılarının bazı mağdurları da müdahil oldu. Mağdurlar, Lafarge’ın Fransa’yı hedef alan terör saldırılarına giden zincirin halkalarından biri olduğunu savundu.
DEAŞ’ın düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden ABD’li 3 askerin ailesi ise, DEAŞ’a yardım ettiği yönündeki suçlamaları kabul eden Fransız çimento devi Lafarge'a dava açmıştı.
Mehmet Gündüz
