DÜNYA - 05 Ekim 2025 Pazar 17:40 | Son Güncelleme : 05 Ekim 2025 Pazar 17:41

İran, ulusal para biriminden dört sıfır kaldırıyor

A
A
A
İran, ulusal para biriminden dört sıfır kaldırıyor

İran Meclisi, ulusal para biriminden dört sıfırın kaldırılmasını ve yeni para birimi olarak "Yeni Riyal" ile alt birimi "Kıran"ın kullanılmasını öngören yasa tasarısını 144 oyla kabul etti.

İran Meclisi, Para ve Bankacılık Kanunu'nda değişiklik yapılarak ulusal para biriminden dört sıfırın kaldırılmasını öngören yasa tasarısını kabul etti. İran resmi haber ajansında yer alan habere göre, meclisin bugün gerçekleştirdiği oturumda söz konusu tasarı görüşüldü. Yapılan oylamada 263 milletvekilinden 144'ü "evet", 108'i "hayır" ve 3'ü "çekimser" oy kullandı. Kabul edilen düzenlemeye göre, ulusal para birimi "Riyal" olarak belirlendi. Mevcut 10 bin Riyal, 1 Yeni Riyal'e eşit olacak ve para biriminin alt birimi "Kıran" (Kuruş) olarak kullanılacak.

Geçiş süreci 3 yıl olacak

Ayrıca yeni yasaya göre döviz kurları, Yeni Riyal karşısında İran Merkez Bankası tarafından belirlenecek. Yeni Riyal ile mevcut Riyal'in birlikte dolaşımda olacağı geçiş süreci en fazla üç yıl olacak. Bu dönemde eski banknot ve madeni paralar kademeli olarak tedavülden kaldırılacak. Geçiş sürecinin tamamlanmasının ardından mevcut Riyal üzerinden yapılan tüm sözleşme ve borçlar sadece Yeni Riyal veya onun alt birimi olan Kıran üzerinden ödenecek.

Hedef para sistemini sadeleştirmek

Öte yandan İran Meclisi Ekonomi Komisyonu Başkanı Şemseddin Hüseyni, yaptığı açıklamada, söz konusu düzenlemenin hem yasal boşlukları giderdiğini hem de Merkez Bankası yasasıyla uyum sağladığını söyledi. Hüseyni, yeni uygulamanın amacının günlük işlemleri kolaylaştırmak, yüksek değerli banknot kullanımını azaltmak, muhasebe sistemlerindeki karmaşıklığı ortadan kaldırmak ve ulusal paranın itibarını güçlendirmek olduğunu vurguladı.

Tasarı, daha önce de gündeme gelmişti

2020 yılında hazırlanan bir yasa tasarısında, para biriminden dört sıfırın kaldırılması ve "Riyal" yerine "Tümen"in ana para birimi olarak kullanılması öngörülmüştü. Ancak Anayasayı Koruyucular Konseyi, tasarıdaki bazı ifadeleri belirsiz bularak itiraz etmişti. Bu nedenle tasarı askıya alınmış ve uzun süre yeniden gündeme gelmemişti.

Aynur Sena Çabuk

Bunlar Da İlginizi Çekebilir
Antalya Kepez’de kitap fuarı kapılarını açıyor Akdeniz’in kültür ve edebiyat merkezi Kepez, 27 Mart-5 Nisan tarihleri arasında düzenlenecek Kitap Fuarı ile kitapseverleri buluşturuyor. Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek fuar, on gün boyunca dolu dolu etkinliklere ev sahipliği yapacak. Kepez Belediyesi, Antalya’yı "UNESCO Dünya Kitap Başkenti" yapma hedefi doğrultusunda kültür ve edebiyat çalışmalarını sürdürmeye devam ediyor. Bu kapsamda "İnsan Okur" mottosuyla düzenlenen Kepez Kitap Fuarı, 27 Mart’ta kapılarını açıyor. Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek fuar; yayınevleri, yazarlar, imza günleri ve söyleşilerle kitapseverleri bir araya getirecek. On gün boyunca edebiyat, bilim, psikoloji ve güncel konuların ele alınacağı etkinliklerle Kepez, kültür ve edebiyatın buluşma noktası olacak. Fuar, her yaştan ziyaretçiye hitap eden programıyla şehrin kültürel yaşamına önemli katkı sunacak. Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, 27 Mart – 5 Nisan tarihleri arasında düzenlenecek fuara tüm Antalyalıları davet ederek, "Kitapların birleştirici gücünü birlikte yaşayalım, kültürle büyüyen bir şehir idealini hep birlikte güçlendirelim" dedi. Antalya’nın kültür ve edebiyat alanındaki gelişimine vurgu yapan Başkan Kocagöz, "Antalya’nın kültürünü, edebiyatını, hafızasını ve yarınlarını birlikte inşa edeceğiz. Bu yolculuğun kalbi Kepez’de atacak. Amacımız net; Antalya’yı UNESCO Dünya Kitap Başkenti yapmak. Kepez’in öncülüğünde kültürel üretimin güçlü bir merkezini oluşturmak, okuma alışkanlığını her yaşta yeniden canlandırmak, dijital çağın sunduğu imkanları kültürel üretimle buluşturmak ve yeni yazarların önünü açmak istiyoruz" ifadelerini kullandı. Kepez’de kitap günlük yaşamın bir parçası oluyor Başkan Kocagöz, Türkiye’de ilk kez hayata geçirilecek bir projeye de değinerek, otobüs durakları, hastaneler ve çeşitli bekleme alanlarına yerleştirilecek karekod sistemi sayesinde vatandaşların kitap özetlerine kolayca ulaşabileceğini belirtti. Bu sistemle isteyenlerin kitapları okuyabileceğini ya da kulaklık aracılığıyla dinleyebileceğini ifade eden Kocagöz, uygulamanın okuma alışkanlığını günlük yaşamın bir parçası haline getirmeyi amaçladığını söyledi.
Siirt Araç yangınlarında ’yakıt ve yağ kaçağı’ detayı Siirt’te otomobil ustaları, son dönemlerde sıkça rastlanan seyir halindeki araçların alev almasına yakıt kaçakları, yağ kaçakları ve dışarıdan gelen hayvanların izolasyon malzemelerini parçalamalarının neden olabileceğini belirtti. Her yıl onlarca araç seyir halinde veya park halindeyken yanabiliyor. Bazı araçlarda yangınların çıkış nedeni belirlenemiyor. Otomotiv sektöründe 32 yıldır bulunan Hacı Ulusal, bazı yangınların yakıt kaçakları, yağ kaçakları ve dışarıdan gelen hayvanların izolasyon malzemelerini parçalamaları nedeniyle oluşabileceğine dikkat çekti. Hacı Ulusal, uzun yıllardır otomotiv sektöründe hizmet verdiğini 2019’dan bu yana Siirt’te olduğunu söyledi. Ulusal, ’’Bu mesleğe 1994 yılında, küçük yaşlarda başladım. Öncelikle araç sahiplerinin kaputun altını sürekli kontrol etmeleri gerekiyor. Aracın altında oluşan yağ akıntılarını dikkate almaları gerekir. Araç yangınları, yakıt kaçakları, yağ kaçakları ve dışarıdan gelen hayvanların izolasyon malzemelerini parçalamaları nedeniyle oluşabilir. Araç yanmaya başladığı zaman kolay kolay sönmez. Olası bir yangın durumunda ilk müdahalenin yangın tüpüyle yapılması gerekir, tabii araçta yangın tüpü varsa. Bizim sürekli söylediğimiz bir söz vardır ’’Bakımsız araç, intikamını yolda alır.’ Araç olduğu yerde genellikle arıza vermez" dedi. Ufacık bir yağ damlasının bile ciddi zararlara yol açabileceğini anlatan Ulusal, "Bu mutlaka yangın olacak anlamına gelmez. Araçların aksamında su hortumları vardır ve bunlar su bazlıdır. Bu hortumlara yakıt ya da yağ değdiğinde deforme olur ve patlayarak maddi zararlara yol açabilir. Araç sahipleri aslında yarı ustadır. Kaputu açıp elle ve gözle yapılacak basit bir kontrol, büyük bir faciayı önleyebilir. Kontrol amacıyla gelen müşterilerimizden ücret almıyoruz. Geçtiğimiz bir ay içerisinde sadece şehrimizde 4-5 araç yangını oldu. Gördüğüm ve şahit olduğum kadarıyla ilk müdahale oldukça zayıf; yani nasıl müdahale edileceği pek bilinmiyor" diye konuştu. Öncelikle yanan aracın kaputu birden açılmaması gerektiğini aktaran Ulusal, "İyi bir yanma için oksijen gerekir. Kaput altında hapsolan gaz, alev ve oksijen birden buluştuğunda yangın büyür ve söndürülmesi çok zor hale gelir. Böyle durumlarda aracın kaputu önce soğutulmalı, ardından kaput çok hafif aralanarak araya varsa yangın tüpüyle gaz püskürtülmelidir. Eğer yangın tüpü yoksa kaputun arasından su sıkılmalıdır. Yangında her şeyden önce panik yapmamak gerekir. Soğukkanlı olmak çok önemlidir. Benzinli bir araçsa patlama ihtimali olabilir; ancak dizel araçlarda patlama ihtimali oldukça düşüktür. Bu yüzden panik yapılmamalıdır. Araçların çoğu bakımsızlıktan yanıyor. İnsanlar 3-5 bin liralık bakım masrafından kaçıp yıllık periyodik bakımlarını geciktirdiklerinde, kendilerini kar etmiş sanıyorlar. Oysa bakımını uzun süre yaptırmadıklarında çok daha ciddi zararlarla karşılaşabiliyorlar" şeklinde konuştu.