Sivas'a özgü ‘Sivas kuşu', güçlü sesi, dayanıklı yapısı ve eşsiz uçuş özellikleriyle dikkat çekiyor. Dört nesilden gelen, dört kandan oluşan bu özel ırk, 15 ila 35 metre arasında depar atabiliyor. Kanat perdelerinin genişliği, tüylerinin sık olması ve soğuğa dayanıklı yapısı, Sivas'ın sert iklimine uyum sağlamasını kolaylaştırıyor. Sivas kuşunun en belirgin farkı, kanat seslerinin diğer ırklara göre daha güçlü ve belirgin olması olarak biliniyor. Ayrıca uçuş süreleri uzun, dönüş mesafeleri ise oldukça diğer kuş ırklarına göre daha geniş olduğu biliniyor. Bu kuşlar genellikle 15-20 dakikadan önce 'döneğe' gelmiyor ve daha sonra ise gezmeye çıkıyor. Diğer yörelerin kuşları bulundukları yerde dönerken, Sivas kuşları havada daha uzun süre kalabiliyor. Tüylerinin ise daha sık ve kanat yapıları daha geniş olması, Sivas kuşunu diğer ırklardan ayıran belirgin özellikleri olarak ortaya çıkıyor. İki cinse ayrılan Sivas kuşlarının bir kısmı ‘çakır göz', bir kısmı ise ‘sarı göz' olarak adlandırılıyor. Bu kuşları ise doğru eşleştirilmeleri büyük önem taşırken, aksi halde yavruların uçuş özellikleri zayıflayabiliyor. Sivas'ta 45 yıldır bu işi yapan 55 yaşındaki Harun Yıldırım, Sivas kuşlarına olan tutkusuyla biliniyor. Çocukluğundan bu yana bu özel ırkı yetiştiren Yıldırım, kuşların neslini korumak için titizlikle çalışıyor. Yıldırım, Sivas kuşunun değerinin 500 ila 600 bin lira arasında değiştiğini söyleyerek, "Benim için bu kuşların maddi bir değeri yoktur. Yurt dışından bile kuşlara talep geliyor" dedi.
"İki cinse ayrılır"
Harun Yıldırım, bu kuşların soğuk havaya uygun olduklarını söyleyerek, "Sivas kuşunun özelliği diğer kuşlara göre kanat seslerinin fazla olması, sayılarını daha çok olması, kuvvetli olmaları ve dayanaklıdırlar. Bizim kuşlarımız 15-20 dakikadan önce döneğe gelemezler. Kuşlar, döneğe girdikten sonra gezmeye giderler. Diğer yörelerin kuşları olduğu yerlerde dönerler. Sivas kuşunun tüyleri diğer kuşlara göre daha yoğundur. Sivas'ın soğuk havasına çok uygundur. Bu kuşun kanat perdeleri daha geniştir. Bu kuşlar iki cinse ayrılır. Biri çakır göz olanlar, bir diğeri ise sarı göz olanlardır. Biz bunların uzun yıllardır neslini bozmadan korumaya çalışıyoruz. Sabah geldiğimiz zaman dişi kuşlar yumurtada oluyor. Onun yumurtadan kalkması öğlen saatini buluyor. Öğlen sıcağında ise kuş uçmuyor. Ama erkek kuşları öyle olmadığı için biz onları uçurmayı tercih ediyoruz. Erkek kuş uçmaya her zaman hazırdır" dedi.
"Bu kuşları çiftleştirmek bir sanattır"
Yıldırım, Sivas kuşunu herkesin sahiplenmek istediğini belirterek, "Bunlara çok iyi bakıldığı zaman yaklaşık 20 yıl yaşayan kuşlarımız oldu. İyi bir erkek kuşun piyasası 500 bin ve 600 bin lira civarındadır. Benim için bu kuşun maddi bir değeri yoktur. Bu kuşlarda insanlarda olduğu gibi eşini aşırı kıskanan kuşlar vardır. Kıskanmayan kuşlarda bulunuyor. Yani bu kuşlar başka kuşlar ile de eş olabiliyor. Kuş çiftleştirmek tamamen bir sanattır. Elimde boşta olan dişi ve erkek kuşlar var ama ben onları eşleştirmiyorum. Çünkü özellikleri birbirine uymuyor. Bol taklalı bir erkek ile bol taklalı bir dişi kuş çiftleştirilirse yavrusu sararır kalır ve uçmaz. Özellik olarak bir tarafı çok bir tarafı az olmalı. Kuşun özelliklerini bilerek çiftleştirmek gerekiyor. Sivas kuşuna yurt dışından da talep geliyor. Çünkü diğer yörelerin kuşları onların istediği sesi ve sürati veremiyor. O yüzden Sivas kuşunu herkes sahiplenmek istiyor" diye konuştu.
Yunus Çiftci - Ali Aydın
