KÜLTÜR SANAT - 29 Ağustos 2020 Cumartesi 10:36

Tunceli’nin kaya konutları "İn delikleri" dikkat çekiyor

A
A
A
Tunceli’nin kaya konutları "İn delikleri" dikkat çekiyor

Tunceli’nin Çemişgezek ilçesinde yer alan "İn Delikleri" ve "Derviş Hücreleri" olarak bilinen kaya odalar yapısıyla dikkat çekerken, ziyaretçilerini de etkiliyor.

Tunceli’nin Çemişgezek ilçesinde yer alan "İn Delikleri" ve "Derviş Hücreleri" olarak bilinen kaya odalar yapısıyla dikkat çekerken, ziyaretçilerini de etkiliyor.


Çemişgezek ilçesinde Tağar Çayı Vadisi’nin yukarıya doğru uzanan kısımda sarp kalker kayalarına konut amaçlı oyulmuş "Derviş hücreleri" ve "İn delikleri" olarak dillendirilen kaya odalar, arkeolojik ve doğal sit alanı olarak koruma altında bulunuyor. Geçmişi yüz yıllara dayandığı bilinen ancak tam yapılış tarihi bilinmeyen 3 katlı bir yapıyı anımsatan odalar doğal yaşamı akıllara getiriyor.


Kimler tarafından yapıldığı bilinmeyen in deliklerinin, üç kat halinde sıralı odalar ve bu odaları aydınlatan büyük pencereler ile uzun koridorlardan oluştuğu biliniyor. Ayrıca, su gereksinimini karşılamak üzere, kayaların arasından sızan suların toplandığı sarnıçlar, yukarıdaki odalara ulaşmak için kayalardan yapılan merdivenler ve galeriler bulunan in delikleri iki kısımdan oluşuyor. Birinci kısmına dışarıdan merdivenle çıkılırken, ikinci kısımın çok dar olduğu, girişinde bekleme yeri ve sonrasında merdivenle uzun bir koridora çıkıldığı biliniyor. Kaya odaların en üstünde daha zor çıkılabilen ve diğerlerine görece daha büyük olan oda ise "Bey Odası" olarak adlandırılıyor.


İn delikleri ve çevresi drone ile de havadan görüntülenirken ilçe sakinleri bölgenin turizme kazandırılmasını istiyor. Öte yandan ilçeye yakın zaman da atanan Kaymakam Mehmet Güder, imkanlar dahilinde tarihi yapıya ilginin arttırılması ve ulaşımın daha da kolaylaştırılması için bir takım düzenlemeler planladıklarını aktardı.



"Urartular döneminde yapılma ihtimali fazla"


İn deliklerinin turizme kazandırılmasının bölge ekonomisine katma değer katacağını dile getiren ilçe sakinlerinden Kaan Gökalp “ Memleketimizin tarihine, doğasına ve kültürüne karşı ayrı bir ilgimiz var. İn deliklerinin yapımıyla ilgili farklı rivayetler var. 1891 yılı Arama Sonuçları Mamuret-ül-Aziz yani Elazığ il yıllıkları salname dediğimiz eski il yıllıklarında Cenevizliler dönemimde yapıldığına dair bir bilgi var. Fakat Cenevizlilerin tarihine baktığımız zaman denizci bir toplum olduklarından burada böyle bir faaliyet göstermeleri pek mümkün görünmüyor. Ama gerçek anlamda tarih kaynakları ve tarihçilerin yaptıkları araştırmalar neticesinde Milattan Önce 600 ve 300 yılları arasında Çemişgezek ve çevresi 300 yıl boyunca Urartuların hakimiyeti altında kalmıştır. Bu dönemde yapılmış olma ihtimali daha fazladır. Tarihçiler tarafından kaya yerleşim alanları özellikle Urartular yerleşimleri olarak kabul edilmektedir. Çemişgezek’te bu anlamda özel bir yerdir. İn delikleri aslında 3 katlıdır. Giriş katı, kullanım alanları üste yaşam alanları ve en üstte bey, kral odası dediğimiz ayrı özel yapım odalar var. En büyük oda orasıdır. Bunu dışında 20 tane mumtazam yapılı yaklaşık 20 metrekarelik odalar var. Altta görülen kısımlar yaşam alanları, güvenlik noktaları gibi günlük sosyal ihtiyaçların temin edilecek noktalar. İn deliklerinin girişindeki sol tarafta su sarnıcı, su depoları, güvenlik noktalarıyla birlikte balkon dediğimiz bir alan vardır. Onlar gözetleme noktalarıdır. 1.5 ve 2 metre derinliğinde su depoları vardır. Taşın içinde yağışlarla birlikte damlayan sular orada depolanır ve orada yaşayan insanların su ihtiyacını temin etmeye yöneliktir. Tabi özel bir mekandır"dedi.


İn deliklerini merak ettiğini ve Elazığ’dan ziyaret etmeye geldiğin aktaran Furkan Türkoğlu ise ” Elazığ ilinden Çemişgezek ilçesine geldim. Karşıdan görünen İn deliklerini merak ettim. Birkaç kişiden duymuştum. Ben de merakıma yenik düşüp gelip gezmek istedim. Ulaşım noktası konusunda biraz sıkıntılar var. Patika yollar. Hani bunlar düzeltilirse, restorasyon yapılırsa gayet güzel yerler. İn delikleri bölgesinde bulunan mağaralara girdiğimde içerisinde yaklaşık 15-20 metrekarelik küçük odalar vardı"ifadelerini kullandı.

Bunlar Da İlginizi Çekebilir
Kars Kars’ta 600 kiloluk boğa görenlerin ilgisini çekiyor Kurban Bayramı’na sayılı günler kala Kars’ta besicilerin umutla beklediği hareketlilik başladı. Kentin Bayraktar köyünde özenle yetiştirilen 600 kiloluk boğa "Varto", görenlerin ilgisini çekiyor. Adını Muş’un Varto ilçesinden alan iri cüsseli kurbanlık, adeta köyün maskotu haline geldi. Sahibi Teymen Aydın, tarafından bebek gibi bakılan Varto isimli boğa, günlük özel yemlerle besleniyor. Ahırda sürekli kontrol altında tutulan boğa için besicisi, aylar süren emeğin karşılığını almak istiyor. Dikkatleri üzerine çeken boğanın en büyük özelliği ise sakin yapısı ve heybetli görünümü. 600 kiloluk Varto’yu satışa çıkardığını ifade eden besici Teymen Aydın, "Bu boğamın ismi Varto, müşterilerini bekliyor. Aşağı yukarı 600-650 kilo, kurbanlıkta olur, iyi damızlıkta olur. Hakiki Simental, müşterilerini bekliyor, fiyatı da 250 bin lira olur" dedi. Daha önce bir kısım kurbanlığı İstanbul ve Ankara’ya gönderdiğini belirten Teymen Aydın, "Kurbanlıklarımız satışa hazır, kurbanlıkların bir kısmını İstanbul’a gönderdik. Bir kısmını Ankara’ya gönderdik. Şuan da orada satıştalar, elimde 50-60 tosun var. 25 düvemiz var. Satıldı, müşterilerimize sattık, hayvanlarımız tamamen organik beslenmiştir. Doğal beslenmiştir" diye konuştu. Kurban Bayramı yaklaşırken büyükbaş hayvanlara olan talep artarken, özellikle yüksek kilolu ve bakımlı kurbanlıklar pazarda öne çıkıyor. 600 kiloluk Varto da şimdiden hem alıcıların hem de meraklı vatandaşların radarına girmiş durumda. Aydın, Kars’ta isteği fiyata Varto’yu satamaz ise Varto’da satılmak üzere İstanbul’a gönderilecek. Bayraktar köyünde besicilik yapan Teymen Aydın’ın, onlarca kurbanlığı ahırda alıcılarını bekliyor.
Balıkesir Melek Mosso, seslendirdiği "Keklik Gibi" türküsü sırasında gözyaşlarına hakim olamadı Altınoluk’ta 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kapsamında sahne alan Melek Mosso, seslendirdiği "Keklik Gibi" türküsü sırasında gözyaşlarına hakim olamadı. Duygusal anlar yaşayan ünlü sanatçı, türküyü şiddet gören ve katledilen kadınlara armağan etti. Balıkesir Edremit Belediyesi tarafından düzenlenen 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı etkinlikleri çerçevesinde Altınoluk’ta konser veren Melek Mosso, binlerce kişiye unutulmaz bir gece yaşattı. Sevilen şarkılarıyla alanı dolduran vatandaşlara müzik ziyafeti sunan sanatçı, konser sırasında duygu dolu anlar yaşadı. Melek Mosso,"Keklik Gibi" türküsünü seslendirdikten sırada sahnede duygulandı. Derin derin nefes almasıyla seyircileri korkutan Mosso, sonra bir an eğilip eğilip gözyaşını sildi. Mosso, ardından yaptığı konuşmayla dinleyicileri derinden etkiledi. Mosso konuşmasında, "Bazı türkülerin bir dahası yoktur. Bir kere iz bırakır ve geçer gider. Bu türkü bende de bir kere yazıldı, bir kere söylendi ve iz bıraktı. Bu türküyü repertuarıma almamı aslında annem istedi. Annem dedi ki, ‘Melek Keklik gibi söyler misin?’ Ben sadece onun için söyledim" ifadelerini kullandı. Türkünün kendisinde farklı izler bıraktığını belirten sanatçı, şarkıyı geçmişte ve günümüzde ötekileştirilen, şiddet gören ve katledilen tüm kadınların ruhuna armağan ettiğini söyledi. Dinleyiciler de uzun süre alkışlarla sanatçıya destek verdi. Duygusal anların yaşandığı konser, izleyicilere hem müzik dolu hem de anlam yüklü bir 19 Mayıs gecesi yaşattı. Melek Mosso’nun sahnedeki içten konuşması ve duygusal performansı, Altınoluk konserine damga vururken, gençler ise konser nedeniyle Belediye Başkanı Mehmet Ertaş’la teşekkür etti.