Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr Hamad Al Busaidi ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu. Bakan Fidan, Türkiye ile Umman arasındaki ticaret hacmini 5 milyar dolar seviyesine yükseltmeyi hedeflediklerini belirterek, vize serbestisi kararının ticaret ve turizm başta olmak üzere birçok alanda iki ülkeye katkı sağlayacağını söyledi.
"Vize serbestisi ticaret ve turizme ivme kazandıracak"
Türkiye ile Umman arasındaki ekonomik ilişkilere değinen Fidan, iki ülke arasında vize serbestisi uygulamasının geçen ay başlatıldığını hatırlattı. Fidan, "İkili ticaret hacmimizi 5 milyar dolar seviyesine yükseltmek amacıyla çalışmalarımızı sürdürmekteyiz. Geçtiğimiz ay bildiğiniz gibi vize serbestisi uygulamasını başlatmıştık iki ülke arasında. Bu adım ticaret ve turizm alanları başta olmak üzere birçok alanda ülkelerimize büyük fayda sağlayacak" ifadelerini kullandı. Savunma sanayii alanındaki iş birliğine de değinen Fidan, bu alanda yürüyen projeler bulunduğunu belirterek, "Savunma sanayii alanındaki iş birliğimizi kazan kazan anlayışıyla daha ileri taşımayı arzu ediyoruz" dedi.
"Yemen’in egemenliği ve toprak bütünlüğünü destekliyoruz"
Görüşmelerde bölgesel meselelerin de ele alındığını aktaran Fidan, Yemen’deki gelişmelerin gündemin önemli başlıklarından biri olduğunu söyledi. Fidan, Yemen’in güney vilayetlerinde yaşanan gelişmelerin bölgesel istikrarsızlık riski taşıdığına dikkati çekerek, "Umman dahil bölge ülkelerinin bu konudaki endişelerini ve hassasiyetlerini paylaşmaktayız. Türkiye Yemen’in egemenliğini, birliğini ve toprak bütünlüğünün muhafazasını güçlü biçimde desteklemektedir" diye konuştu. Yemen’de kalıcı çözümün anayasal meşruiyet temelinde sağlanması gerektiğini vurgulayan Fidan, Suudi Arabistan başta olmak üzere bölge ülkelerinin yapıcı tutumunun gerilimin büyümesini engellediğini kaydetti.
"Ateşkesin gerekleri eksiksiz uygulanmalı"
Gazze’deki duruma da değinen Fidan, uluslararası toplumun ateşkesin tam olarak uygulanmasını beklediğini ifade etti. Fidan, "Ancak İsrail sivil halkı hedef almayı sürdürmekte ve ihtiyaç duyulan insani yardımın Gazze’ye ulaşmasına yeterli miktarda izin vermemektedir" dedi. Ateşkesin ilanından bu yana İsrail saldırılarında 420’den fazla Gazzelinin hayatını kaybettiğini belirten Fidan, sahada sükunetin sağlanması ve insani durumun iyileştirilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
"Gazze’nin geleceğine dair üç temel ilkemiz var"
Türkiye’nin Gazze’nin geleceğine ilişkin yaklaşımını üç başlıkta özetleyen Fidan, şu ifadeleri kullandı: "Birincisi Gazze’nin bütünlüğünün korunması gerekmektedir. İkincisi Gazze’nin Gazzeliler tarafından yönetilmesi hukuki ve vicdani bir sorumluluktur. Üçüncüsü Gazze’de yaşayacak olan Gazzelilerdir ve tüm imar faaliyetleri Gazzeliler için olmalıdır." Bu ilkelere riayet edilmesi halinde gündemdeki girişimlerin desteklenmeye devam edileceğini söyledi.
"Hukuk dışı ve fitne amaçlı bir adım"
İsrail’in bölgeyi istikrarsızlaştırmaya yönelik politikalarına uzun süredir dikkat çektiklerini belirten Fidan, İsrail’in Somaliland’i tanımaya yönelik kararını sert sözlerle eleştirdi. Fidan, "Bu adım hukuk dışıdır. Bölgemize fitne sokmaya ve dayanışmayı zayıflatmaya yönelik bir girişimdir. Somali Federal Cumhuriyeti’nin ve Somaliland bölgesinin geleceği ancak Somalililerin iradesiyle belirlenebilir" ifadelerini kullandı. Bu kapsamda İslam İşbirliği Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi’nin olağanüstü toplantıya çağrıldığını açıklayan Fidan, toplantının önümüzdeki günlerde Cidde’de yapılacağını bildirdi.
"SDG’nin teröre ve ayrılıkçılığa artık veda etmesi gerekmektedir"
Suriye konusuna da değinen Fidan, Paris’te Suriye Dışişleri Bakanı ile yapılan görüşmelerde SDG ile temasların ele alındığını hatırlattı. Türkiye’nin beklentisinin Suriye’ye istikrar getirecek bir mutabakat olduğunu belirten Fidan, Halep’te sivillere yönelik saldırıların SDG’nin niyetine ilişkin endişeleri artırdığını söyledi. Fidan, "SDG’nin elindekileri her ne pahasına olursa olsun koruma ısrarı Suriye’nin huzur ve istikrarına kavuşmasının önündeki en büyük engeldir. SDG’nin teröre ve ayrılıkçılığa artık veda etmesi gerekmektedir" değerlendirmesinde bulundu. Umman Dışişleri Bakanı Al Busaidi, Türkiye ile Umman arasındaki ilişkilerin karşılıklı güven ve saygı temelinde doğru yönde ve emin adımlarla ilerlediğini söyledi.
Görüşmelerde bölgesel gelişmelerin kapsamlı biçimde ele alındığını aktaran Al Busaidi, bölgedeki olayların güven, refah ve istikrar açısından doğrudan önem taşıdığını dile getirdi. Bu çerçevede Filistin meselesinin Umman açısından merkezî ve kritik bir gündem maddesi olmaya devam ettiğini kaydetti. Al Busaidi, Türkiye ile yapılan istişarelerde Yemen ve Suriye’deki mevcut gelişmelerin yanı sıra Sudan ve Somali başta olmak üzere farklı bölgelerde yaşanan süreçlerin de değerlendirildiğini bildirdi. Türkiye’nin bölgesel meselelerde üstlendiği role özel vurgu yapan Al Busaidi, "Bölgedeki diğer paydaşlarıyla beraber Türkiye’nin üstlendiği bir rol, bölgede çok önemli bir rol" dedi.
"Suriye’deki gelişmeler ulusal güvenliğimiz açısından fevkalade önemlidir"
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye’de yaşanan gelişmelerin Türkiye’nin ulusal güvenliği açısından hayati öneme sahip olduğunu vurgulayarak, sürecin çok yakından takip edildiğini söyledi. Fidan, "Ulusal güvenliğimiz açısından Suriye’deki olayların seyri bizim için fevkalade önemlidir. Çok yakından takip ediyoruz. Gerekli bölgesel ve ulusal ortaklarımızla da bir koordinasyon ve irtibat halindeyiz" ifadelerini kullandı.
"Bölünmeden, kaostan ve zayıflıktan beslenen bir güvenlik stratejisi sahibiler"
İsrail’in bölgedeki politikalarının bu vizyonla örtüşmediğini ifade eden Fidan, Tel Aviv yönetiminin güvenlik anlayışını sert sözlerle eleştirdi. Fidan, "İsrail’in bölgedeki yayılmacılığı bu vizyonun tersine bir tablo ortaya çıkarmaktadır. Özellikle bölünmeden, kaostan ve zayıflıktan beslenen bir güvenlik stratejisi sahibiler. Bunun değişmesi lazım" şeklinde konuştu. Suriye, ABD ve İsrail arasında yürütülen görüşmelere de değinen Fidan, bu sürecin Suriye’nin toprak bütünlüğü ve istikrarı lehine sonuçlanması gerektiğini vurguladı. Fidan, "Suriye, Amerika ve İsrail arasında yürütülen görüşmelerin bölgenin lehine, Suriye’nin toprak bütünlüğüne, güvenliğine ve istikrarına olacak şekilde neticelenmesini temenni ediyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
"Gerektiğinde müdahil olmaktan çekinmeyiz"
Türkiye’nin süreçte pasif bir izleyici olmadığını dile getiren Fidan, "Yakından takip ediyoruz. Gerektiğinde müdahil olmaktan da çekinmiyoruz. Taraflarının hepsiyle konuşma konusunda hiçbir sıkıntımız yok. Çünkü vizyonumuz çok net ve şeffaf" dedi. Türkiye’nin hiçbir ülkenin toprağında gözü olmadığını vurgulayan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu duruşu defalarca dile getirdiğini anımsatarak "Bizim hiç kimsenin toprağında gözümüz yok. Hiç kimsenin de bölgede başka birinin toprağında gözü olmaması lazım" şeklinde konuştu.
"Paralel yapı kabul edilemez"
Halep’te son günlerde yaşanan olaylara değinen Fidan, bu gelişmelerin Türkiye’nin uzun süredir yaptığı uyarıların bir sonucu olduğunu ifade etti.
Fidan konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Son birkaç gündür devam eden Halep’teki olaylar maalesef son bir yıldır uyardığımız, tekrar tekrar dile getirdiğimiz hususun tecelli etmesi. SDG’nin zamana oynamak yerine bölgede sahici bir kendi ülkesinde entegrasyon sürecini hayata geçirmeye başlamış olsaydı bunların hiçbirini biz görmeyecektik. Bunun yerine bulunduğu her yerde taviz vermeden kalalım, menfaatimizi ilerletelim anlayışı maalesef ve maalesef kimseye fayda getirmiyor. SDG’nin üzerine düşeni yapması lazım. Fakat onun yerine İsrail’le bir koordinasyon içerisinde İsrail’in bölgemizde yürüttüğü böl, parçala, yönet politikasına alet olacak bir aktöre dönüşmesi de maalesef tesadüf değil. Biz Yemen’de olanı, Somaliland’de olanı, Sudan’da olanı ve Suriye’de olanların hepsini artık aynı perspektiften, aynı mercekten görmeye başladık. Bu bizim kendi stratejik değerlendirmemiz. Zaten biliyorsunuz Filistin’deki bölünmeyi ve işgali devam ettiren bir yapı var. Aynı işgali Lübnan’da da derinleştirmeye yönelik bir çaba var. Hükümetin görev ve sorumluluklarını şehrin tamamında yerine getirebileceği bir ortamın hayat bulması suretiyle Halep’teki durumun normalleşmesini temenni ediyoruz. Halep’te yaşayan Kürt kardeşlerimizin de Ezidi kardeşlerimizin de diğer bütün kardeşlerimizin de menfaati bundadır. Yani bırakın Suriye hükümeti Halep’in tamamında temel hizmetleri, güvenlik dahil yerine getirilir bir durumda olsun. Şimdi siz Halep’in içerisinde şehir içinde ayrı bir yönetim, bir paralel yapı, bir paralel devlet oluşturmaya çalışırsanız bunu hiçbir egemen devlet kabul etmez. Artık bu paralel yapıdan SDG’nin kendisini çıkarması gerekiyor. Halep’te bütün vatandaşların lehin olacak bir tutumu benimsemesi gerekiyor. Biz bu son iki gündür gerekli kurumlarımız istişare halindeler. Hem Suriye tarafıyla hem şu anda Amerika tarafıyla yoğun görüşme içerisindeyiz. İnşallah daha fazla kan dökülmeden bu sorun çözülür, sulhla selametle. Ama dediğim gibi maalesef SDG yürüyen bütün süreçlerin olumluluğuna rağmen pozitif adım atmakta direniyor, atmıyor. Türkiye’de bir iklim var, adadan gelen mesajlar var, onlara yazılan direkt mektuplar var, verilen talimatlar var.
"Diyalogla çözüm fevkalade önemli"
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki anlaşmazlıklara da değinen Fidan, iki ülkenin bölge açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Fidan, "Hem Suudi Arabistan hem Birleşik Arap Emirlikleri bölgemizin iki güçlü ve değerli ülkesidir. Aralarındaki meselelerin diyalog yoluyla çözülmesi fevkalade önemlidir" ifadelerini kullandı. Bu süreçte Türkiye’nin kolaylaştırıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu vurgulayan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderlerle temas kurduğunu, kendisinin de yoğun bir telefon diplomasisi yürüttüğünü aktardı.
Oğuzhan Halil Özbek - Gürkan Sayın
