Türkiye Fırıncılar Federasyonu Başkanı Halil İbrahim Balcı, yeni yıla sayılı günler kala ekmek, simit fiyatları ve fırıncıların sorunlarına ilişkin basın açıklaması gerçekleştirdi. Federasyon binasında düzenlenen basın açıklamasında konuşan Balcı, ekmek fiyatlarının belirlenmesinde etkisi olan un ve maya fiyatlarına, marketler tarafından yapılan ekmek iadelerine ilişkin konuştu.
"Fırıncılar Federasyonu olarak ekmek fiyatını bugüne kadar diyalog halinde belirledik"
Balcı, 25 Aralık'ta Resmi Gazetede yayınlanan 7571 Sayılı Kanuna göre daha önce 5362 sayılı Esnaf Kanunu'nun 62'nci maddesinde yapılan değişikliğe değinerek, şu ifadelere yer verdi:
"Birlikler tarafından hazırlanıp bakanlık görüşünden sonra onaylanan fiyat tarifeleri, bundan sonra görüş alan ürünler bakanlığın müspet görüşü olduktan sonra birlikler tarafından onaylamak mecburiyeti getirdi kanunla. Yani illerde bakanlık görüşü alan simit fiyatı ve ekmek fiyatları ticaret bakanlığının olumlu görüşü olduktan sonra birlik tarafından verilip yürürlüğe girecek. Eğer ticaret bakanlığının olumlu görüşü olmazsa illerde uzlaşma komisyona gidilecek. Uzlaşma komisyonu 6 kişiden oluşuyor. Vali beyin veya vali yardımcısının başkanlığında ticaret il müdürlüğü, defterdarlık, belediye, ticaret odası ve esnaf odalarından oluşuyor. Bu uzlaşma komisyonu vereceği kararla ekmek veya simit fiyatları yürürlüğe girmiş olacak. Biz bugüne kadar ekmek fiyatı belirlenirken zaten Ticaret Bakanlığı'yla müşterek diyalog halinde çalışıyorduk. Ticaret Bakanlığı tüm esnaf ve sanatkarımıza göstermiş olduğu duyarlılığı ekmek fiyatı ve simit fiyatı belirleme noktasında federasyonumuzla sürekli diyalog halinde oluyorduk. Bu kanunla yazılı kanuna bağlı hale gelmiş oluyor. Biz bütün girdileri serbest olan ekmek ve simit fiyatının kanunla bakanlık görüşüne bırakılmasıyla birlikte bizim temel iddia maddesi olan en azından un fiyatında ekmeklik un fiyatında kanunla belirlenmesini talep ediyoruz. Daha adilane olması bakımından. Yoksa uygulanmaya bakılacak olursa değişen bir şey yok. Bizim bundan bir endişemiz yok. Türkiye Fırıncılar Federasyonu bugüne kadar ekmek fiyatını belirlerken yine ilgili kurulumlarla görüşerek diyalog halinde belirlemiştir. Ahilik geleneğinden gelen kültürümüzle birlikte eşit davranma, adil olma, tüketici düşünme düsturunu sürekli kolladık, gözettik. Yani halkımızın temel gıda maddesi olan ekmek fiyatında gerektiği hassasiyetli gerek Federasyon olarak biz gerekse bakanlık bugüne kadar bunu görüşerek meydana getirmiş olduk."
Geçmiş yıllarda yapılan zam oranlarını kıyaslayan Balcı, "2023 yılında Tarım Bakanlığı'nın fiyatlarında yaptığı desteklemeyle birlikte bir yıl içerisinde ekmek fiyatının yüzde 17 buçuk arttığını görüyoruz. Yani onda bir iyileşme olması durumunda un fiyatında ciddi bir artış olmaması durumunda fırıncı esnafının ekmek fiyatına bunun yansıdığını açık bir şekilde görmüş oluyoruz. Yine 2024 yılında ekmek fiyatına baktığımızda artışın yüzde 25 ile sınırlı kaldığını görüyoruz. 2024 yılının son 6 ayında Ocak ayına kadar ekmek fiyatında bir değişiklik olmaması sebebiyle 2025 yılındaki bu fiyat artışının yüzde 25 olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Yani totalde bakacak olursak ortalamamız yüzde 30'a geliyor. 2024 ve 2025'i baz alacak olursak yıllık ortalaması yüzde 37 buçuğa geliyor. Biz 2026 yılında Maliye Bakanlığımızın belirlemiş olduğu enflasyonla mücadele konusunda belirlenen rakamları yakalayabilmek adına halkımızın temel gıdası olan ekmekte bugün asgari ücretin artmasıyla birlikte çalışanlarımızın ücret artışı olmasına rağmen yine 8'nci ayda ülke genelinde kilogramı 75 lira olan ekmek fiyatı belirlenirken, un fiyatı 900 liradan bugün bin lira bandına gelmesine rağmen, maya fiyatı 600 liradan 975 lira olmasına rağmen şu anda 2026 yılına iyi bir haberle girmek için halkımızın temel gıdası olan ekmek konusunda bir değişiklik yapmayı düşünmüyoruz. Bugün itibariyle ekmekte ülke genelinde 8'nci aydan itibaren uygulanan kilogram fiyatı 75 liranın üzerinde olmayacak. 75 liranın altında olan 4 aydır fiyatına gelen farkla yansıtmayan illerimiz bunu yansıtabilirler. Ama 8'nci aydan itibaren işte örnek verecek olursak İzmir'de, Bursa'da, Ankara'da, İstanbul'da, Kocaeli'nde, Sakarya'da birçok vilayette uygulanan fiyat aynı 75 lira olarak devam edecek" dedi.
"150 tane verdiğiniz ekmekten 50 tanesini iade alıyorsanız zaten ortada ticaret yok demektir"
Ekmek israfının geldiği boyuta da değinen Balcı, "Sektörün en büyük sorunlardan bir tanesi ve halkımızın da aynı zamanda sorunu ülke sorunu olan ekmek israfı. Günde 6 milyon 100 bin adet ekmek israf ediliyor. Bu fırıncı esnafının kazancını da direkt etkilemiş oluyor. Ürettiği ekmeğin siz bugün bir zincir markete götürdüğünüzde 150 adet ekmek götürdüğünüz zaman 40 veya 50 tanesini iade aldığınız takdirde esnafımızın ticaret yapması mümkün olmuyor. Dolayısıyla bu konuda zincir marketler kendilerine hızlı bir şekilde çeki düzen vermesi gerekiyor. Zincir marketler bu ekmek iadesi konusunda gerekli çalışmayı yapmayacak olurlarsa bununla ilgili yaptırım kaçınılmaz olacaktır. Hem biz ekmek israfını düşüremeyiz hem fırıncımızın kazancının ayakta durmasını sağlayamayız. Siz ekmek fiyatını istediğiniz kadar yükseltin. Götürdüğünüz yerde 150 tane verdiğiniz ekmekten 50 tanesini geriye alıyorsanız zaten ticaretiniz 50 ekmek değil orada. Ticaret yok demektir. Dolayısıyla bu aşırı olan ekmek iade kısmını bunu kanunla, yönetmelikle düzeltmek mümkün değil. Zincir marketler bu olumsuzluğu kendileri ortadan kaldıracaklar. Ya kaldıracaklar ya kaldıracaklar. Bunu düzelmeden bir yere varmak mümkün değil" diye konuştu.
Hasan Özkan - Gürkan Sayın
