ABD-İsrail ve İran arasında devam eden gerginlik ekonomik dengeleri alt üst etti. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması küresel tedarik zincirini aksatırken bazı ürünlerin fiyatlarında artışlara neden olurken, bazı ürünlerinde satışını durdurdu.
Savaşın hemen ardından Antep fıstığı piyasası son yılların en durgun dönemlerinden birini yaşıyor. 54 gündür ABD-İsrail ve İran arasında yaşanan gerginlik Antep fıstığı ihracatını durma noktasına getirdi.
Antep fıstığı satışları ciddi oranda düştü
Baklava başta olmak üzere dondurma, çikolata ve içecek sektöründe geniş kullanım alanına sahip olan Antep fıstığı satışları savaşın başladığı şubat ayından bu yana ciddi oranda düştü. Gaziantep Fıstık Hali esnafı, şubat ayından bu yana satışların neredeyse hiç olmadığını belirtiyor.
"Savaş ihracatı engellediği için piyasa durdu"
Satışların neredeyse tamamen durma noktasına geldiğini belirten Nuri Kılıçparlar, "Bu savaşlardan dolayı piyasamız çok durgun. Fiyatlarımıza da çok etki etti. Ürünlerimizi satmada bayağı bir sıkıntı çekiyoruz. Fiyatlarda biraz ister istemez geri çekilme oldu. Fıstık fiyatlarını 50-100 lira geri çekmemize rağmen satışımız yine de çok ağır. Savaştan önce piyasa bayağı canlıydı. Savaştan sonra piyasa bayağı düştü ve durma noktasına geldi. Savaşın Antep fıstığı piyasasına çok zararı oldu. Bu durum ne kadar süre tahmin edemiyoruz. Çünkü belli bir durum yok. Piyasanın durumunu zaman gösterecek. Şu anda birinci boz fıstık ürünlerimiz. 2050-2100 TL’den satılıyor. 2000 TL’nin üzerinde ürün yok ve en iyi fıstık bu fiyattan satılıyor. Antep fıstığı piyasası biraz daha sıkıntı yaşayacak gibi duruyor. Eğer durgunluk bu şekilde devam ederse fiyatlarda biraz daha düşüş olabilir. Normalde fiyatların biraz daha yükselmesi bekleniyordu ama tam tersi etki yaptı. Savaşın etkisi ister istemez var. Tabi savaş ihracatı engellediği için piyasa durdu. Şu anda İran’dan fıstık gelmiyor ve bizden de İran’a fıstık gitmiyor" dedi.
"İhracat tamamen durdu"
Savaşın fıstık ihracatını durma noktasına getirdiğini belirten Mehmet Emin Kanlı ise, "Fiyatlarımızda fazla bir düşüş yoktur. Fakat satışımız çok zayıfladı. İhracat tamamen durdu. İhracatçıyı belki de bu fiyatlar kurtarmadığı için ihracat durdu. Savaş ihracatı durdurdu. Çünkü İran’daki fıstığın fiyatı Antep fıstığına göre daha uygun oluyor. Antep fıstığı daha kaliteli ve bizim fıstığın kalitesi İran ile ABD fıstığı kalitesi gibi değil. Tüketici daha çok Antep fıstığını tercih ediyor. Fakat bazı ülkelerdeki tüketicilerde biraz ucuz olduğu için İran fıstığını tercih ediyor. Antep fıstığından vazgeçemeyen vazgeçmiyor. Her zaman Antep fıstığını alıyor. İran-ABD ve İsrail savaşı başladığından beri piyasa durgundu. Yaklaşık 10-15 gündür tamamen durgundu. Birkaç gündür biraz hareketlilik var. Gemiler sadece mazot götürüp getirmiyor. Hürmüz Boğazı’ndan dünyanın her yerine fıstık gidiyor. Fıstığın yanı sıra birçok üründe gemilerle gidiyor. Fakat boğazın kapalı olması nedeniyle ihracat durdu" diye konuştu.
İbrahim Koçyiğit -Uğur Dönek
