ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın ulusal acil durumlar için öngörülen bir yasaya dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini iptal etti. Küresel ekonomi açısından büyük neticeleri olacak karar, Trump yönetiminin birçok ülkeyle uzun müzakereler sonucu inşa ettiği yeni ticari ilişkiler ağı ve Trump’ın gümrük vergilerinden kaçınmak isteyen büyük firmaları ABD’ye yatırım yapmaya zorlama planlarına darbe indirdi. Yüksek Mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla kabul ettiği kararla, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nı gümrük tarifeleri uygulamak için kullanmasının yetki aşımı olduğuna hükmeden alt mahkeme kararını onadı.
"Bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin sözü bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir"
Hakim John Roberts, kararda Trump’ın gümrük tarifelerine hukuki meşruiyet sağladığını ileri sürdüğü yasa metninden alıntı yaparak, yasanın başkana tanıdığı "ithalatı düzenleme" yetkisinin gümrük tarifeleri koyma yetkisi sağlamadığını ifade etti. Roberts, "Yasanın yarım asırlık yürürlük süresi boyunca hiçbir başkan, bu yasaya dayanarak herhangi bir gümrük tarifesi uygulamamıştır. Bunun da ötesinde, bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin sözü bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir" diye yazdı. Roberts, uygulamanın tarihte emsalinin bulunmayışı ile "başkanın iddia ettiği geniş yetkiler birlikte düşünüldüğünde, söz konusu tarifelerin Trump’ın yetkilerini aştığını gösterdiğini" savundu.
Yüksek Mahkeme kararı, ABD’nin tarifeler nedeniyle elde ettiği aylık yaklaşık 30 milyar dolar olduğu tahmin edilen ilave gelirin iade edilip edilmeyeceğine ilişkin bir bahis içermedi.
Trump: "Karar utanç verici"
ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin tarifeleri iptal etme kararının ardından Beyaz Saray'da basın toplantısı düzenledi. Basın toplantısında Trump, mahkemenin kararına ilişkin, "Bu son derece büyük bir hayal kırıklığı nedeni ve mahkemenin bazı üyelerinin tutumundan utanıyorum. Ülkemiz için doğru olanı yapma cesareti gösteremedikleri için gerçekten utanıyorum" dedi.
"Çözdüğüm 8 savaşın 5'ini bitirmek için tarifeler kullanıldı"
Tarifeler sayesinde ABD'de borsaların rekor kırdığını ve tarifelerin ABD'nin arabuluculuğunda son verilen savaşlarda önemli bir rol oynadığını ifade eden Trump, "Çözdüğüm 8 savaşın 5'ini bitirmek için tarifeler kullanıldı" dedi.
Trump, Yüksek Mahkemenin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nı tarifeler için kullanmanın yetki aşımı olduğuna hükmettiği kararı "saçmalık" olarak nitelendirirken, "Bu yasa ülkelerle ticareti ya da iş yapmayı kesmeme izin veriyor. Yani ticareti kesebilirim. Bir ülkeyi mahvedebilirim. Hatta yabancı bir ülkeye ambargo uygulamama bile izin veriliyor. İstediğim her şeyi yapabiliyorum ama onlardan bir dolar dahi alamıyorum. Yani bir ülkeyi ortadan kaldırmama izin var ama küçük bir ücret almama izin yok. Ne kadar saçma" diye konuştu.
Trump, "Verdikleri karar yanlış. Ama önemli değil, çünkü çok güçlü alternatiflerimiz var. Üstelik bu alternatifler, bu kararla birlikte onaylanmış oldu" dedi.
"Mevcut tarifeler yürürlükte kalacak, yüzde 10'luk küresel bir tarife uygulanacak"
Mahkemenin yaptığının tarifeleri iptal etmek değil, tarifeleri uygulama yollarından birinin önünü kapatmak olduğunu savunan Trump, kendisine tarife uygulama imkanı sağlayan başka yasalar olduğunu söyledi. "Dolayısıyla diğer yasaları ve diğer tarife yetkilerini kullanabiliriz" diyen Trump, mevcut "ulusal güvenlik" tarifelerinin aynen korunacaklarını ve bütünüyle yürürlükte kalacaklarını açıkladı.
Trump, "Bugün ayrıca, halihazırda uygulanmakta olan tarifelere ek olarak, (Ticaret Yasası) 122. madde uyarınca yüzde 10'luk küresel bir tarife getiren bir kararname imzalayacağım" dedi.
Meksika'yı ABD'nin otomotiv endüstrisini, Tayvan'ı da ABD'nin mikroçip endüstrisini çalmakla suçlayan Trump, "Çünkü, ABD Başkanı olarak daha önce benim konumumda bulunan hiç kimse, tarife uygulamak için gerekli öngörüye ve cesarete sahip değildi. Ürününüzü ülke dışında üretebilirsiniz. Halkımızı işsiz bırakabilirsiniz. Herkesi işsizlik kuyruğuna sokabilirsiniz. Fakat eğer başka ülkede araba üretecekseniz, yüzde 15, 20, 30 oranında tarife ödeyeceksiniz. Böyle yapılsaydı, bunların hiçbiri yaşanmazdı" dedi.
Basın toplantısında ABD'nin diğer ülkelerden tarifelerle aldığı paraları iade edip etmeyeceğine ilişkin bir soruya Trump, mahkemenin kararının kusurlu olduğu ve bu konuya hiç değinilmediği şeklinde cevap verdi. ABD'nin tarifeler yoluyla yüzlerce milyar dolar gümrük vergisi topladığını ve mahkeme kararı konusunda kendisinin de sorduğu ilk sorunun bu olduğunu söyleyen Trump, "Ne kadar çılgınca değil mi? Yani sizin sorduğunuz şu: İade talebinde bulunan şirketlere geri ödemeleri yerine getirmeyi planlıyor musunuz? Bu konu ele alınmıyor" dedi.
"Tüm ticaret anlaşmaları geçerli"
Değişikliklerin ABD'nin Hindistan ile yaptığı ticaret anlaşmasının durumuna ilişkin bir soruya Trump, "Hiçbir şey değişmiyor. Tarife ödeyecekler. Hindistan ile anlaşma geçerli. Tüm anlaşmalar geçerliliğini koruyor. Sadece her şeyi farklı bir yoldan yapıyor olacağız" dedi.
"Suriye Devlet Başkanı harika bir iş çıkarıyor"
Trump, basın toplantısında Suriye'nin kuzeydoğusunda barışın muhafazasına ilişkin bir soruya, "Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara harika bir iş çıkarıyor. Suriye iyi bir şekilde toparlanıyor ve şu ana kadar Kürtlere karşı da çok iyi davrandı" şeklinde cevap verdi.
"İran anlaşma yaparsa iyi olur"
İran ile gerçekleştirilen iki müzakere turunun ardından İran halkına mesajının ne olacağı sorulan Trump, "İran anlaşma yaparsa daha iyi olur. Biliyorsunuz İran halkı ve İran yönetimi birbirinden çok farklı. Orada çok ama çok üzücü bir durum söz konusu, nispeten kısa süre içinde 32 bin kişi öldürüldü. İki hafta önce 837 kişiyi asıp vinçlerde sallandıracaklardı. Onlara, "Bir kişiyi dahi asarsanız, karşılığını göreceksiniz" dedim. İki hafta bekleyip müzakere etmeyecektim. İnsanları asmayı bıraktılar, 837 kişiyi asmadılar" dedi.
Demokratlar memnun oldu
Yüksek Mahkeme kararı, Demokrat Partili siyasetçiler ve iş dünyasından çeşitli sektör grupları tarafından memnuniyetle karşılandı. Cumhuriyetçi Parti siyasetçileri ise "skandal" nitelikteki kararın ABD'nin haksız ticaretle mücadelesine zarar verdiğini söyledi.
Kararın ardından tarifeler konusundaki belirsizlik nedeniyle baskı altında olan ABD borsa endeksleri, iki haftadan uzun bir sürenin en güçlü yükselişini kaydetti. Kararla birlikte ABD doları değer kaybetti ve hazine tahvillerinin getirileri ise sınırlı ölçüde yükseldi.
