TEKNOLOJİ - 13 Ekim 2012 Cumartesi 12:31

Mars'ta 'olağandışı kaya'

A
A
A
Mars'ta 'olağandışı kaya'

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA'nın Mars'a gönderdiği Curiosity adlı robotun yakından incelediği ilk kaya parçasında gezegende daha önce görülmemiş bir bileşime rastlandı.

Önce sıradan bir bazalt taşı olduğu düşünülen piramit şeklindeki kayayı bilim insanları dünyadaki bazı bilinen olağandışı kayalara benzetti.
Prof. Edward Stolper bu kayaların, göreli olarak fazla su içeren magmanın yüksek basınçta yavaş soğuması sonucu oluştuğunu söyledi.

California Teknoloji Enstitüsü'nde projenin araştırmacılarından biri olan Stolper, bu kaya türünün dünyada Hawaii, St Helena ve Azor gibi okyanus adalarında ve Rio Grande gibi resif bölgelerinde görüldüğünü, çok yaygın olmamakla beraber iyi bilindiklerini belirtti.

Curiosity robotu Jake Matijevic adı verilen kaya parçasını üç hafta önce incelemiş, ancak bilimsel değer taşıyan bir sonuca varılacağı düşünülmemişti.

Bununla birlikte kayanın hava koşullarından etkilenmiş bir görünüm taşıması araştırmacıların dikkatini çekmişti.

Kayanın, feldispat mineralle uyumlu sodyum ve potasyum gibi elementler bakımından zengin, magnezyum ve demir gibi elementler bakımından ise fakir olduğu gözlendi.

Prof. Stolper bu özellikleri dünyadaki binlerce kayayı içeren örneklerle karşılaştırdı ve en yakın benzerinin volkanik kayalar olduğunu tespit etti. Prof. Stolper bu kayaların oluşumunu, elma likörünün yapımına benzetti.

Prof. Stolper süreci şöyle açıklıyor:

"Elma şarabı varillerinin kışın dışarıda bırakılıp kısmen dondurulur. Variller buz tutunca elma aromalı likör konsantresi elde edilir. Aynı şekilde yerin kilometrelerce derinliklerinde olan sıvı magma da benzer süreçlerden geçerek alkalik kayaları oluşturuyor. Elma liköründe suyu dışarı atarak alkolü yoğunlaştırmış oluyorsunuz; bizim örnekte ise olivin, piroksen ve bazı feldispatları atıp başlangıçta sahip olduğunuzdan çok farklı özelliklere sahip bir sıvı oluşturuyorsunuz. Yani Jake Matijevic kayasının bileşimi, dünyanın belli bölgelerindeki fazlasıyla kristalleşmiş ya da parçalara ayrılmış magmaya benziyor."

Curiosity, Ağustos'ta Mars'ın Gale kraterine inerek o günden bu yana, doğuya doğru 500 metre yol aldı.

Şu anda konuşlandırıldığı yerden gönderdiği uydu fotoğraflarında, üç farklı yer yapısı görülebiliyor. Robotun burada yapacağı incelemeler sonucu kraterin jeolojik özelliklerine dair bilgi elde edilebilecek.

Bu incelemelerle, kraterin mikrobik yaşama uygun bir ortam içerip içermediği sorusuna cevap aranıyor.

Robotun şimdiye kadar yaptığı incelemelerde, hızlı akan suda kaldığı düşünülen kayalar tespit edildi.

Uzmanlar, Curiosity'nin milyarlarca yıl öncesine dayanan ve krater dibinde birbirini kesen derelerin oluşturduğu bir alüvyon fonisi üzerine inmiş olduğunu düşünüyor.

Curiosity, indiği noktanın çevresinde dolaşarak incelemek üzere ilginç kayalar arıyor. Robot saniyede 4 cm. hızla ilerliyor.

Robottaki 17 kamera, kimyasal içeriklerini incelemek üzere özel kayaları tespit edip lazerle saptıyor.

Önemli bir sinyal alınırsa, robot yakın tetkik için kollarında bulunan aygıtları ve mikroskobu devreye sokuyor.

Kayalardan ve topraktan alınan örnekler, robotun içindeki iki yüksek teknoloji laboratuvarına iletiliyor.

Sonuçlar, robotun üzerindeki antenler vasıtasıyla dünyaya iletiliyor. Daha sonra robota bir sonraki görev yerine ilişkin komut gönderiliyor.

 

Bunlar Da İlginizi Çekebilir
Aydın Başkan Çerçioğlu, İncirliova’da vatandaşlarla iftar sofrasında buluştu Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen iftar programları, Ramazan ayının bereketini ve dayanışma ruhunu Aydın’ın dört bir yanına taşımaya devam ediyor. Her gün farklı ilçelerde düzenlenen programlar, binlerce vatandaşı aynı sofrada buluşturuyor. Bugün de Efeler ilçesi Atatürk Kent Meydanı’nda ve Tepecik Mahallesi’nde, İncirliova ilçesi Cumhuriyet Meydanı’nda, Kuyucak ilçesi Horsunlu Mahallesi’nde, Germencik ilçesi Ortaklar Mahallesi’nde, Nazilli ilçesi Ocaklı Mahallesi’nde, Sultanhisar ilçesi Kavaklı Mahallesi’nde ve Kuşadası ilçesi Yeniköy Mahallesi’nde iftar sofraları kuruldu. Vatandaşlar, Ramazan’ın manevi atmosferinde bir araya gelerek oruçlarını hep birlikte açtı. Çocuklar ve aileler aynı sofrada buluşmanın mutluluğunu yaşadı. Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu; AK Parti Merkez Disiplin Kurulu Başkanı Mehmet Sarı, AK Parti Aydın İl Başkanı Mehmet Erdem, MHP Aydın İl Başkanı Osmangazi Cihangiroğlu, İncirliova Belediye Başkanı Aytekin Kaya, AK Parti Aydın İl Kadın Kolları Başkanı Şahika Edremit, İl Gençlik Kolları Başkanı Ömür Özipek, İncirliova İlçe Başkanı Mehmet Yüzbaşıoğlu, il ve ilçe yöneticileri, meclis üyeleri ve muhtarlar ile birlikte İncirliova ilçesi Cumhuriyet Meydanı’nda düzenlenen iftar programında vatandaşlarla bir araya geldi. Tüm vatandaşların Ramazan ayını kutlayan Başkan Çerçioğlu, iftar sofralarının ay boyunca her gün farklı ilçelerde kurulmaya devam edeceğini ifade etti. Vatandaşlar, Büyükşehir Belediyesi’nin sofralarında Ramazan ayının bereketini paylaşmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek Başkan Çerçioğlu’na teşekkür etti.
Samsun Samsun’da afet sonrası gıda güvenliği, hayvan sağlığı ve su temini masaya yatırıldı Samsun Valiliği öncülüğünde, afet ve acil durumlara yönelik hazırlık çalışmaları kapsamında Afet Tarım, Orman, Gıda, Su ve Hayvancılık Grubu toplantısı gerçekleştirildi. Türkiye’de ve il genelinde afet ve acil durum öncesi, sırası ve sonrasında meydana gelebilecek muhtemel can ve mal kayıplarının önlenmesi ve azaltılması amacıyla Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında oluşturulan 23 yerel düzey afet grubundan biri olan Afet Tarım, Orman, Gıda, Su ve Hayvancılık Grubu toplandı. Ana çözüm ortağı İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ev sahipliğinde ve Samsun İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü koordinasyonunda düzenlenen toplantıya Vali Yardımcısı Mehmet Fikret Çavuş ile destek çözüm ortağı kurumların yetkilileri katıldı. Toplantıda, afet ve acil durumlarda tarım alanlarında oluşabilecek zararların tespiti, gıda güvenliğinin sağlanması ve hayvan sağlığına yönelik yürütülecek çalışmalar ele alındı. Afet bölgesinde sahipsiz ve barınaksız hayvanların tespit edilmesi, barınmalarının sağlanması ve gerekli ekipman temininin yapılması; hayvanlara ilk yardım hizmetlerinin yürütülmesi ve salgın hastalıkların önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması konularında bilgilendirme yapıldı. Toplantı gündemi Afetzede çiftçilerin bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimindeki zararlarının tespit edilmesi, büyükbaş, küçükbaş, kümes ve evcil hayvanlarda ortaya çıkabilecek hastalıklara karşı aşılama ve tedavi çalışmalarının yürütülmesi ile gerekli aşı, dezenfeksiyon ve hijyen malzemelerinin temin edilmesi hususları da toplantının gündeminde yer aldı. Gıda güvenliği denetimlerinin sürdürülmesi, afet bölgesinde toplu gıda tüketimi yapılan yerler ile oluşturulan gıda depolarının kontrol edilmesi, altyapı çalışmaları tamamlanıncaya kadar kullanma suyunun temini, gerektiğinde su kuyularının açılması ve yeni su kaynaklarının belirlenmesine yönelik koordinasyon çalışmaları da değerlendirildi. Ayrıca taşkın durumlarında ilgili ekiplerle koordineli müdahale edilmesi, afet sırasında ya da sonrasında çıkabilecek orman ve kırsal alan yangınlarına hızlı müdahale edilmesi ve şehir yangınlarında itfaiye ekiplerine destek sağlanması konuları ele alındı. Afet ve acil durum hizmetlerinde kullanılmak üzere iş makineleri ile taşıma ve ulaşım araçlarının tahsisine yönelik planlamalar hakkında da eğitim verildi. Toplantıya destek çözüm ortağı olarak Büyükşehir Belediye Başkanlığı, DSİ 7. Bölge Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Samsun Gümrük Müdürlüğü, Orman İşletme Müdürlüğü, TMO Samsun Başmüdürlüğü, Tarım Kredi Kooperatifleri Samsun Bölge Birliği Müdürlüğü, Ziraat Odaları Başkanlığı ile STK’lar (Veterinerler Odası, Sokak Hayvanlarını Koruma Derneği ve Kasaplar Odası) temsilcileri katıldı. Yetkililer, "Tedbir bugün, güven yarın! Afet gelmeden gıdada, suda, üretimde hazırlıklı ol" mesajıyla afetlere karşı hazırlıklı olmanın önemine dikkat çekti.