1971'de darbe ile gelen eski Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad ve 2000 yılında ölümüyle onun yerine geçen oğlu Beşar Esad liderliğindeki 50 yılı aşan kanlı diktatörlük dönemi, 2011'de başlayan protestolarla Suriye'deki karanlık dönemin sona ereceğine ilişkin ilk işaretleri vermeye başlamıştı. Diğer yandan 2011 yılında sivil halka ateş açmayı reddeden askerlerin ordudan kitlesel kopuşu ve Özgür Suriye Ordusu'nun da dahil olduğu muhalif grupların örgütlenmesiyle başlayan Suriye direnişi, Rusya'nın Suriye rejimine siyasi ve askeri desteği, DAEŞ terörü ve ABD'nin Suriyeli muhalifler yerine terör örgütü PKK'nın Suriye'deki uzantılarına destek vermesi nedeniyle tam 14 yıl süren bir savaşın ardından başarıya ulaşabildi.
Esad rejiminin çöküşü
2011 yılı Mart ayında Arap Baharı'ndan ilham alan öğrencilerin bir okulun duvarına "Ey doktor (Beşşar Esad) şimdi sıra sana geldi" yazması, çocukların tutuklanıp günlerce işkence görmesinin ardından başlayan süreç ismi yolsuzluklar, savaş suçları ve kendi halkına zulümle lekelenen Esad ailesinin Moskova'ya kaçışıyla son bulmuştu.
2011-2021 yılları arasında 27 binden fazlası çocuk olmak üzere 306 binden fazla sivili öldüren, yaklaşık 7 milyon kişinin Suriye'den kaçmasına neden olan ve milyonlarca kişinin ülke içinde yerlerinden edilmesine neden olan Esad rejimi kontrolündeki ülkede 2024 yılı mart ayı itibarıyla nüfusun yüzde 70'inden fazlası insani yardıma muhtaç, nüfusun yüzde 90'ı ise yoksulluk sınırının altında yaşıyordu.
Şam'ın özgürleştirilmesi büyük coşku uyandırmıştı
Özellikle 2013'te Guta ve Duma'da gerçekleştirilen kimyasal saldırılarla hatırlanan kanlı Esad rejimi, muhalif grupların 2024 yılı sonundaki hızlı taarruzu ve 10 günlük bir saldırının ardından Şam'a girerek yönetimi devralması ile son bulmuştu. 8 Aralık 2024'te Şam'ın muhalif gruplar tarafından ele geçirilmesi ve Suriye'de binlerce masum sivilin ölümü, işkenceden geçirilmesi ve milyonlarca insanın yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalmasına neden olan rejimin çöküşü hem Suriye hem de İslam dünyasında büyük bir coşkuya neden olmuştu.
Rejimin düşüşüne ilişkin haberlerin Türkiye'deki camilerde Türk vatandaşları ve Suriyeli mülteciler tarafından tekbirlerle ve coşkuyla kutlandığı görüntüler, sosyal medyada yayılmış hem Türkiye hem Avrupa'da Suriyeli mültecilerin coşkusu sokaklara yansımıştı.
Geçici yönetim kuruldu ve Baas Partisi feshedildi
Devrimin ardından Suriye'de askeri grup temsilcilerinin katılımıyla bir geçiş dönemi hükümeti oluşturuldu ve yeni yönetimin lideri olarak Heyet Tahrir Şam (HTŞ) lideri Ahmed eş-Şara, ocak ayında ülkenin yeni Devlet Başkanı ilan edildi. Esad rejimine bağlı ordu, güvenlik birimleri ve parlamentonun resmen feshedildiği ülkede, kötü şöhretli Baas Partisi de resmen dağıtıldı.
Ölüm merkezi" olarak anılan Sednaya Hapishanesi kapatıldı
Yıllarca Esad rejimi karşıtlarına yönelik sistematik işkence ve infazlarla gündeme gelen "ölüm merkezi" olarak anılan başkent Şam'ın kuzeyindeki Sednaya Hapishanesi, rejimin çöküşüyle birlite hapishanede bulunan tüm mahkumların serbest bırakılmasının ardından kapatıldı. Şam yönetimi, eski hapishanesi müzeye dönüştürme kararı aldı.
Şara, 58 yıl aradan sonra BM Genel Kurulu'na hitap eden ilk Suriye lideri oldu
Suriye'de yeni yönetimin uluslararası topluma entegre olmaya başlaması ile birlikte Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara, yaklaşık 58 yıl aradan sonra BM Genel Kurulu'na hitap eden ilk Suriye lideri oldu.
Eylül ayındaki BM Genel Kurulu sırasındaki konuşmasında eş-Şara, "Suriye, dünya milletleri arasındaki haklı yerini geri almaktadır. Bu, aziz bir halkın iradesinin yankısıdır. Enkaz altından yeniden doğan, haklarını, özgürlüğünü ve onurunu geri alan bir halkın iradesinin yankısıdır" dedi. Tarihi hitabında eş-Şara, Suriye halkı adına Suriyelilere yardım eden, onları ülkelerinde ağırlayan ve zaferlerine sevinen tüm milletlere teşekkür etmiş ve özellikle Türkiye, Katar ve İslam devletlerine şükranlarını sunmuştu.
Trump'la görüştü
Eş-Şara, Kasım ayında ise ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray'da bir araya geldi ve burada ABD ile Suriye ilişkilerinin yeniden inşası, Suriye'ye uygulanan yaptırımlar ve bölgesel güvenlik meseleleri ele alındı. Görüşme sırasında ABD Hazine Bakanlığı, Suriye'ye yönelik bazı yaptırımların askıya alındığını açıklandı. Tarihi görüşme, Suriye'nin uluslararası sahnede yeniden meşruiyet kazanması ve Batı ile ilişkilerinin normalleşmesi yönünde önemli bir adım olarak görüldü.
