ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD’nin başkenti Washington’da İsrail yanlısı lobi kuruluşu Amerikan-İsrail Siyasi Eylem Komitesi (AIPAC) bağışçılarına hitap ettiği toplantıda İran’la yapılacak nükleer anlaşma konusunda açıklamalarda bulundu. ABD basının bir ABD’li yetkili ve iki ayrı kaynağa dayandırdığı habere göre Witkoff, basına kapalı toplantıda, "İranlılar ile zamanla sona erme hükümlerinin olmadığı yaklaşımıyla işe başlıyoruz. Anlaşma yapıp yapmayacağımızdan bağımsız olarak bizim yaklaşımımız şu; Hayatınızın geri kalanında, bu şekilde davranmak zorundasınız" dedi.
"Trump yönetimi ilave görüşmeler yapmak isteyecek"
Witkoff ayrıca, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin halihazırda nükleer meselelere odaklandığını ancak bir anlaşmaya varılması halinde Trump yönetiminin İran’ın füze programı ve vekil güçlere verdiği destek konusunda ilave görüşmeler yapmak istediğini de söyledi. Witkoff, Washington’ın bu noktada bölgedeki diğer ülkelerin de müzakerelere iştirak etmelerini isteyeceğini söyledi.
İran ile müzakerelerde ABD heyetine başkanlık eden Witkoff, nükleer görüşmelerin temel konularını İran’ın uranyum zenginleştirme kapasitesi ve bu ülkenin sahip olduğu zenginleştirilmiş uranyum stoklarının akıbeti olduğunu ifade etti.
Taraflar yarın Cenevre’de bir araya gelecek
Witkoff’un açıklaması, İran ile iki gün sonra İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirilmesi planlanan müzakerelerin üçüncü yeni turu öncesinde geldi. Özel Temsilci Witkoff ve ABD Başkanı Trump’ın damadı ile eski başdanışmanı Jared Kushner’in yarın söz konusu görüşmeler kapsamında İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile bir araya gelmeleri ve İran tarafından hazırlanan teklifi ele almaları bekleniyor. Cenevre’deki yeni müzakere turunun, diplomatik bir başarı sağlanması için son şans olduğundan endişe ediliyor.
Trump, Obama döneminde imzalanan anlaşmayı eleştiriyordu
ABD Başkanı Trump, eski ABD Başkanı Barack Obama yönetiminin 2015’te İran ile imzaladığı nükleer anlaşmayı, anlaşmadaki bazı kısıtlamaların belirli bir sürenin ardından sona erecek şekilde belirlenmiş olması nedeniyle eleştiriyordu. Trump’ın tek taraflı olarak geri çekildiği 2015 tarihli nükleer anlaşma kapsamında İran’ın nükleer programına getirilen kısıtlamaların büyük bir kısmının, imzadan 8 ila 25 yıl sonra kademeli olarak sona ereceği biliniyor. İran ayrıca, hiçbir zaman nükleer silah edinmeye çalışmayacağına dair bir taahhütte bulunmuştu.
ABD Başkanı Trump, dün ABD Kongresi’ne hitap ettiği "Birliğin Durumu" konuşmasında İran konusunda diplomatik çözümü tercih ettiğini söylemiş fakat savaş ihtimalini de gündeme getirmişti.
ABD’li yetkililer, İran’ın ABD ile bir savaşın engellenmesi için arabulucu ülkeler Türkiye, Umman, Katar ve Mısır’ın yoğun baskısı altında olduğunu fakat İranlıların ABD Başkanı Trump tarafından konulan yüksek çıtaya ulaşma konusunda hevesli olduğundan şüpheli olduklarını ifade ediyor. Yetkililer ayrıca, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini kanıtlaması durumunda İran’da sembolik düzeyde uranyum zenginleştirilmesine açık olunabileceğini açıklamıştı.
Arakçi, "daha iyi" bir anlaşmayı imzalayabileceğini söylemişti
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, haftasonu verdiği bir mülakatta yeni nükleer anlaşmada belirli bir süreyle sınırlandırılan maddelere yer verilmemesinin anlaşmayı daha güçlü kılacağını ve Trump’ın bu anlaşmayı Amerikan kamuoyuna, Obama dönemi anlaşmasının bir üst versiyonu olarak sunmasını kolaylaştıracağını söylemişti. Arakçi, İran’ın "nükleer programının sonsuza kadar barışçıl kalmasını" garanti altına alacak "daha iyi" bir anlaşmayı imzalayabileceğini söylemişti.
İran’ın kendi toprakları içerisinde uranyum zenginleştirmeye devam etmeyi talep etmesi, müzakerelerdeki başlıca anlaşmazlık noktalarından birini oluşturuyor.
