Ankara’da yaşayan 53 yaşında İbrahim Çay, bir süre önce hissettiği rahatsızlıklar üzerine doktora gitti. Yapılan tetkiklerde karaciğerinde problem olduğu öğrenilen Çay için tedaviye başlandı ancak bir süre sonra nakil gerekliliği ortaya çıktı. Medical Park Göztepe Hastanesi Organ Nakli Direktörü Prof. Dr. Deniz Balcı ve ekibi süreç hakkında aileye bilgi verirken Çay, Ulusal Organ Nakli Bekleme Listesi’ne de alındı. Bir yandan canlı verici arayışına girilirken kardeşi Mustafa Çay’ın yapılan incelemelerin ardından uyumlu olduğu belirlendi ancak alınacak karaciğerin ağabeyinin kilosu ve durumunun ağırlığı nedeniyle yeterli olmayacağı ifade edildi. Bunun üzerine hastanın kuzeni 38 yaşındaki Ömür Kepenek’e de tahliller yapıldı ve verici olabileceği belirlendi. Hazırlıkların tamamlanmasının ardından 2 kardeş ve kuzen 17 Şubat’ta ameliyat edildi. Yaklaşık 17 saat süren operasyon başarıyla tamamlanırken hem aile hem ekip büyük mutluluk yaşadı. Prof. Dr. Deniz Balcı, bu tür tedavilerin nadir olduğunu aktarırken sürece ilişkin bilgi verdi. 2 kardeş ve kuzenleri ise yaşadıklarını anlattı.
"Yeniden hayata döndüm, çok zor bir süreçti"
Yaşadığı zorlu süreci anlatan 53 yaşında İbrahim Çay, "Midemde yanma ile hastaneye gittiğimde midem değil karaciğerimden rahatsız olduğum tespit edildi. 4 aylık çeşitli tedaviler gördüm, tedavilere cevap vermeyince nakil kararı verildi. Ailemde de donör bir tek kardeşim vardı, onun karaciğeri de yetmedi. Durumum gitgide ağırlaşmaya başladı, Deniz Hocam ile görüşmelerimiz devam ediyordu. Halamın oğlu ve kardeşimden her ikisinden karaciğer alınarak bana nakledildi. Tek kişinin; sadece kardeşiminki yetmedi. Yeten tek kişiyi de bulamadık, hocam ‘Farklı bir teknik uygulayacağız’ dedi. Ameliyat şubat ayının 17’sinde oldu, şu ana kadar bir sıkıntım yok. Organ bağışı konusunda herkesin biraz dikkat etmesi gerekiyor. Karaciğer, kendini yenileyen bir organ. Bu eziyeti gördükten sonra oğlum, ailem bile organlarını bağışladı. Şu an mutluyum, yeniden hayata döndüm, çok zor bir süreçti. O ameliyattan çıkıp kendinize geldiğinizde yeniden bir yaşam" dedi.
"Yaklaşık 120 kiloydu, tek bir vericiden nakil mümkün olmadı"
‘Hastamızda ileri dönem karaciğer yetmezliği vardı, karaciğer naklinin artık gerekli olduğunu söyledik’ diyerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Deniz Balcı, "Organ nakli listesine kendisini yazacağımızı ama ülkemizde ne yazık ki organ bağışı yeterli olmadığı için de bir canlı vericili karaciğer naklinin gündeme gelmesi gerektiğini söyledik. Geçen süre zarfında verici adayları açısından görüşmeler yaptı ama hastalığı da ilerdi. O kadar ilerledi ki bir haber aldık, hastamız başka bir şehirde çok ağır durumda, yoğun bakımda yatıyor. Oradaki ekip bizimle temasa geçti, merkezimize bir an önce transfer edilmesini sağladık. Acil kötüleşme tablosu içerisinde olduğunu böbrek fonksiyonlarının da bozulduğunu sadece karaciğer yetmezliği değil aynı zamanda da diyaliz tedavisi ihtiyacı olduğunu ve yoğun bakım destek tedavisi alması gerektiğini söyledik. Yaklaşık 120 kilo olan hastamızın tek bir canlı vericiden karaciğer nakil olması mümkün olmadı. 2 canlı vericiden karaciğer nakli; 2 lobun birden alıcıya transferi şeklinde ameliyat planlaması gerçekleştirdik. Karaciğer naklinde en önemli parametre; hastanın kilosu, ikinci de karaciğer yetmezliğinin derecesi" dedi.
"Dünyada çok nadiren yapılıyor, bu şekilde ağır bir hastada ilk defa gerçekleştirdik"
‘Organ bağışından karaciğer gelmeyince 2 ayrı kişiden alarak karaciğeri tamamladık’ diyen Prof. Dr. Balcı sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu prosedürler dünyada çok nadiren yapılıyor. Bu şekilde ağır bir hastada biz de ilk defa gerçekleştirdik. Hem kardeşi hem kuzeni gönüllü oldular. Bir tanesinden karaciğerin sağ lobunu bir tanesinden sol lobunu alarak gerçekleştirdik. Yaklaşık 16-17 saat kadar sürdü diyebilirim, 8 kişilik bir cerrahi ekip tarafından rotasyonla yapılmış bir ameliyat. Yoğun bakım ekibinin günlerce süren mesaisiyle ameliyatı atlattı. Artık kontrollerde her 2 karaciğerin birbiriyle uyumlu çalıştığını görüyoruz. Adeta çift kanat takılmış gibi hızlıca iyileşti. Vericiler, 1 hafta içinde ikisi de taburcu oldu, sağlıklılar. Bu ameliyatı niçin yapıyoruz; kilosu çok fazla ve karaciğer yetmezliği çok ağır olan hastalar için, şayet organ bağışı olsaydı gerek olmazdı. Tüm toplumuza organ bağışının önemini tekrar hatırlatıyorum. Öyle bir konu ki ihtiyaç olduğunda ateş düştüğü yeri yakıyor ve hastalar için hayat kurtarıcı bir tedavi"
"Halamızın oğlu ile 2 kişi donör olarak nakil gerçekleşti"
Ağabeyine donör olan 47 yaşındaki Mustafa Çay, "Ağabeyimin mide ağrısıyla devam edip daha sonra 4 aylık bir süreçte karaciğer sirozu olduğu ve nakil olması gerektiği söylendi. Bunun üzerine arayışlarımız oldu, kan grubum tutuyordu. Bendeki karaciğer yetmeyince halamızın oğlu ile beraber 2 kişi donör olarak nakil gerçekleşti. Şu an bir sıkıntımız yok. Bir can kurtarmak; bunun vermiş olduğu mutluluklar çekilen acıları bastırıyor. Toplumun organ nakli konusunda duyarlı olmalı, özellikle kadavra konusunda çok zayıf kalıyoruz. Çok bekleyen hastalarımız var" şeklinde konuştu.
"Duymamıştım, uygulamalı olarak öğrenmiş olduk"
Durumu öğrenince uyumlu olup olmadığını öğrenmek üzere tahlili yaptırmak istediğini söyleyen 38 yaşındaki Ömür Kepenek, "İbrahim ağabeyin rahatsızlığını duyduk. Aile arasında organ arayışına girdik, kontrole girdim, donör olabileceğim söylendi. Nihayetinde 2 kişiden bir kişiye nakil gerçekleşti. 3’ümüz de şu an çok şükür, daha iyiyiz. Tek kişiden yetmiyordu, İbrahim ağabeyin kardeşi Mustafa ağabey ile birlikte ikimizin karaciğerinden nakil yaptılar. Organ nakli için tereddüt etmeyelim derim. Daha duyarlı olmakta fayda var. Duymamıştım, 3 kişinin nakil olduğunu uygulamalı olarak öğrenmiş olduk" ifadelerini kullandı.
Hasibe Karadağ - Emre Aslanergün
