Fatih Sultan Mehmed komutasındaki ordunun 6 Nisan 1453 tarihinde başlayan İstanbul kuşatması, 29 Mayıs 1453’te fetihle son bulmuştu. Fethin ardından Fatih Sultan Mehmed Han şehrin imarı ve tamiri konusunda çalışmalara başlamış bu kapsamda 1458-60 yılları arasında Yedikule Hisarı’nı inşa ettirmişti. Aynı zamanda Sultan Fatih verdiği talimat ile tarihi hisarda Altın Kapı’ya giden yolun üzerine bir de Fatih Mescidi’ni yaptırmıştı. Dikdörtgen planlı olarak inşa edilen mescit, Ayasofya Vakfı’na bağlanmıştı. 1905 yılına kadar ayakta kalan yapı, sonraki dönemde ise yıkılmıştı. Fatih Belediyesi 2019 yılında, Koruma Kurulu onaylı projeleri doğrultusunda Yedikule Hisarı’nda restorasyon çalışmalarına başlamıştı. Çalışmalar çerçevesinde, günümüze sadece minaresi ulaşan mescit alanında kazı çalışmaları yapılmıştı. Temel izleri ortaya çıkarılan tarihi mescidin ihyası için proje hazırlanarak Koruma Kurulu onayı alınmıştı. Projeler doğrultusunda yaklaşık 1 yıl önce ihya çalışmalarına başlanan Yedikule Hisarı Fatih Mescidi’nin rekonstrüksiyonunda sona gelinmişti.
Türk-İslam mührü Yedikule Hisarı’nda yerini aldı
“Ebu’l Feth” yani “Fethin Babası” Mescidi’nin ihya çalışmaları tamamlanırken, son olarak hem kurşun çatı hem de minare üzerine alem yerleştirildi. Yedikule Hisarı ile bütünleşen Yedikule Hisarı Fatih Mescidi’nin altın varak kaplı alemleri kartpostallık görüntü oluşturdu. Türk-İslam mührü Yedikule Hisarı’nda yerini alırken, alemler vinç yardımıyla işçiler tarafından yaklaşık 3 saat süren operasyonla takıldı. 1,5 metre uzunluğundaki 2 alemi takan işçiler ahşap minare serenini el aletleri yardımıyla düzenledi. Alemlerin takıldığı operasyon anları ise havadan görüntülendi. Öte yandan, halısı serilmesi beklenen Yedikule Hisarı Fatih Mescidi’nin ilerleyen tarihlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla açılacağı öğrenildi.
“Türk-İslam dini yapılarında vazgeçilmez yapı elemanlarından biri olan alemleri taktık”
Fatih Mescidi hakkında bilgi veren Fatih Belediyesi Kültürel Miras Koruma Müdürü Sümeyye Meryem Arslan, “2019 yılının sonunda Yedikule Hisarı’nın tahsisini alarak burada bir restorasyon sürecine başlamış olduk. İlk olarak Türk-İslam Eserleri Müzesi denetimde Hisar’ın iç avlusunda bir kazı çalışması yürüttük. Eş zamanlı olarak statik açıdan sıkıntısı olan ön duvarımızda bir güçlendirme çalışması yaptık. Yedikule Hisarı, İstanbul’un çok kültürlü, çok katmanlı anıt eserlerinin en başında geliyor. Bizim için çok kıymetli bir eser ancak yıllar içerisinde farklı sebeplerden dolayı kullanılamaz duruma gelmişti. Dönem dönem içerisinde farklı etkinlikler yapılsa da 2013 yılında maalesef güvenlik sebebiyle kapılarını kapatmıştı. Biz Fatih’in, İstanbul’un simgesi olan bu Hisar’ı tekrar kamuya kazandırmak ve insanların hafızasında unutulmuş olan yerini sağlamak amacıyla bir dizi çalışma yürütüyoruz. Bunun içerisinde hem pratik uygulama çalışmalarımız, restorasyon çalışmalarımız hem de tamamladığımız bir projelendirme sürecimiz var. Ayrıca Fatih Sultan Mehmed’in bizzat emriyle inşa edilen bu Hisar’ın kalbinde bulunan ve Fatih Sultan Mehmed’in ismiyle yani Ebu’l Feth (Fethin babası) olarak adlandırılan, Ayasofya Vakfı’na bağlı olan günümüze ulaşmamış Fatih Mescidi’nin de ihya çalışmalarının projelerini hazırlatmış olduk. Projelerin, Koruma Kurulu tarafından onaylanması akabinde bir bağışçımızla birlikte buranın ihya serüveni başlamış oldu. Bu serüvenin sonuna yaklaşmış bulunmaktayız. 15. yüzyıl dönem özellikleri ile yapılan taş-tuğla-almaşık duvar örgüsüyle dikdörtgen plan yapılan mescidin günümüze ulaşan tek yapısı minaresiydi. Bunun da konsolidasyon çalışmasını yaptık. Mescit 15. Yüzyıldan 1900’lü yılların başına kadar faal olan bir mescit. Son dönem depo ve fişekhane olarak kullanılması sebebiyle çok ciddi değişiklikler yapıldığını biliyoruz. 1905 yılında tamamen söktürülmüş. Biz 15. yüzyıl dönem özelliklerini içeren bir mescit inşa etmiş olduk. Dönem özellikleri ve malzemelerine göre inşa edilen mescidin son aşamasındayız. Türk-İslam dini yapılarında vazgeçilmez yapı elemanlarından biri olan alemleri de inşallah taktık. Mescidimiz 100 yıl sonra yeniden ihya edilerek tekrar Hisar ile birlikte halkın kullanımına sunulmuş olacak” dedi.
“Minarenin alemini yerleştirdik”
Kurşun işçisi Serbay Güney, “Bugün burada öncelikle minarenin alemini yerleştirdik. Şimdi de caminin alemini koyacağız. Sonra da sundurmanın kurşununu yapacağız. Alemin yüksekliği 1,5 metre. Minarenin alemini takmak yaklaşık 1 saat falan sürdü” ifadeleri kullandı.
Semanur Kaygısız - Emre Baba
