Düzce’de yaşayan kemençe ustası İbrahim Güngen, çocuk yaşlarda çalmaya başladığı ve zamanla yapımını da öğrendiği Karadeniz’in asırlık enstrümanını el işçiliğiyle üreterek fabrikasyon üretime karşı ayakta tutmaya çalışıyor.
Karadeniz kültürünün vazgeçilmez simgelerinden olan kemençeyi hem çalan hem de üreten 57 yaşındaki İbrahim Güngen, ilkokul yıllarında düğünlerde gördüğü bir ustadan etkilenerek başladığı serüvenini bugün meslek olarak sürdürüyor. Ağaca şekil vererek çıkardığı tınılarla yurt içi ve yurt dışından gelen siparişlere yetişmeye çalışan usta, makineleşmenin enstrümanın ruhunu zedelediğini savunuyor.
"Babama kemençe istediğimi söyledim, serüvenim böyle başladı"
Kemençeye olan ilgisinin Karadeniz kültürünün bir getirisi olduğunu belirten Güngen, "Köylerimizde düğünlerde kemençe çalan bir ağabeyimiz vardı. Onu dinledikçe merakım arttı. Babama kemençe istediğimi söyledim. O da beni kırmadı ve bir kemençe yaptırdı. Böyle başladım" dedi.
Kendi çabasıyla, ustaları izleyerek ve dinleyerek çalmayı öğrendiğini anlatan Güngen, zamanla bozulan kemençelerini tamir ettirmek için ustaların yanına gidip gelirken işin mutfağına da ilgi duymaya başladığını aktardı. Güngen, "Onları izledim ve ‘Ben de yapabilirim’ dedim. Kolay olmadı. Çok ağaç israf ettim, çok emek verdim ama yapa yapa öğrendim" diye konuştu.
"El işçiliğinin yerini makine tutmaz"
Bugün sadece kemençe yaparak geçimini sağlayan Güngen, el yapımı enstrümanların fabrikasyon ürünlerden tamamen farklı olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti:
"Fabrikada bir kemençe bir saatte yapılıyor. Ben ise el işçiliğiyle 3-5 günde, bazen bir haftada yapıyorum. El emeğini kemençeye yansıtıyorum. Makine aynı işçiliği veremez. Fabrikasyon kemençeler genellikle öğrenci enstrümanı ya da dekoratif amaçlı tercih ediliyor. Profesyoneller için el yapımı kemençe vazgeçilmezdir."
Kusursuz ses için ağaçlar bir yıl kurutuluyor
İyi bir kemençenin ardıç, dut veya yabani fındık ağacından yapıldığını ancak en kritik noktanın ağacın kurutulma süreci olduğuna dikkati çeken Güngen, "Ağaçları yaklaşık bir yıl kurutuyoruz. Kuru ağaç olmazsa olmazımız. Ayrıca kemençe yapacak ustanın müzikten anlaması şart. Akort ayarı ve ses tonunun doğru verilmesi enstrümanın kalitesini belirler" değerlendirmesinde bulundu.
Kemençenin Karadeniz denildiğinde akla gelen ilk unsur olduğunu söyleyen Güngen, sipariş üzerine ürettiği amatör kemençeleri 12-13 bin, profesyonel kemençeleri ise 17-18 bin lira bandında satışa sunduğunu sözlerine ekledi.
