GÜNDEM - 23 Ekim 2014 Perşembe 11:06

Bir bağlama için 40 milyon kez keser sallıyorlar

A
A
A
Bir bağlama için 40 milyon kez keser sallıyorlar

Sanatları yok olmaya yüz tutan oyma bağlamanın kalan son ustaları küskün. Büyük bir sabır, aşk, özveri ve dikkat isteyen oyma bağlama yapımını 50 yıldır sürdüren Mersinli ustalar, yapımı bir yıldan fazla süren tek bir oyma bağlama için 40-50 milyon kez keser sallıyor.

Oldukça zor, meşakkatli bir mesleği, çocuk yaşlarında çıraklıkla başlayıp, bıkıp usanmadan 50 yıldır sürdüren Mersinli oyma bağlama ustaları Enver Pektaş ve Lokman Ziya Savaş, “Biz bunu ölümsüzleştirmek için büyük mücadeleler verdik” dedikleri sanatlarının, bugün pahalı olması nedeniyle ekonomiye, yapımının çok zor ve uzun olması nedeniyle de teknolojiye yenik düşerek bittiğini düşünüyor.

Yaptıkları işin parasal karşılığı olmadığını vurgulayan iki usta, sadece aşkla, sevgiyle ve sabırla el emeği, göz nuru ortaya çıkardıkları eserlerin artık rağbet görmemesinden kırgın ve küskünler. Bu nedenle yarım asır emek verdikleri oyma bağlama yapımını bırakan iki usta, her şeye rağmen sanatlarının devam etmesini isterken, sanatlarını ve oyma bağlama yapmanın inceliklerini İHA’ya gözleri dolarak anlattılar.

“KÜSTÜRDÜLER BİZİ”
“Artık hiçbir şey yapmıyorum. İşimize karşı küstürdüler bizi” diyen usta Enver Pektaş, yaptıkları işin artık parasal karşılığı olmadığı için oyma bağlama sanatını iki yıl önce bıraktığını söyledi. Mersin’de sahnelerde 15-16 yaşında bağlama çalarak başladığı işinde, kısa süre sonra çaldığı bağlamayı yapma isteği ve merakıyla sanatına ilk adımı attığını anlatan Pektaş, 48 yılını bu işe verdiğini ifade etti. Bugün artık pahalı olması ve uzun sürmesi nedeniyle oyma bağlama yerine yaprak bağlama yapımının ağırlık kazandığını belirten Pektaş,

“Biz ömrümüzü verdik bu işe, 48 sene geçti hala öğrenmedeyim ben. O kadar çok seviyorum yaptığım işi. Bir kültür işi yapıyoruz biz aynı zamanda. Sazın, bağlamanın yapım şeklini değiştirdik. Bunun asıl olanı dut ağacından oyularak yapılır. Şimdi yaprak saz var. Oyma saz, yaprak saza nazaran daha pahalı ve insanlarımız ekonomileri iyi olmadığı için alamıyorlar. İki senedir hiçbir şey yapmıyorum. Bazen saz çalıyorum, yaptığım sazı çalmak güzel bir şey. Hatta daha güzel olanı, bu işi anlayanlar çaldığında teşekkür eder, beğenirlerse onore oluyoruz, hoşumuza gidiyor. Böyle bir duygu bu saz sevgisi” dedi.

“SANATIMIZ ARTIK BİTTİ”
Bir bağlamayı yapmanın çok safhası olduğunu ve uzun zaman aldığını dile getiren Pektaş, dut ağacından tekneyi oyduktan sonra en az bir yıl kurumasını beklediklerini, daha sonra da sapını, kapağını takıp, tesfiyesini yaptıklarını aktardı. “Bu işi yapmayı hiç merak eden olmadı, o nedenle de kimseyi yetiştiremedim” diyen Pektaş, gözleri dolarak şunları söyledi:

“Saz çalmayı aşıladığım, öğrettiğim gençler oldu ama bağlama yapmayı öğrenmek için hiç kimse olmadı. Çünkü bu büyük bir sabır işi. Düzgün bir iş çıkartmak için hiç acele etmeden sabırla çalışmak lazım. Tabi sevgi başta geliyor. Bizim çocukluğumuzda bir mesleği öğrensin diye çocuklarını babaları verdiğinde ‘eti senin kemiği benim usta buyur, sana emanet’ derlerdi. Ben öyle bir şeyle hiç karşılaşmadım, bu da üzücü bir durum. Yani bizim sanatımızın artık bitiyor değil, bittiğini söylüyor bana. Bu iş devam etmeli, çünkü işin aslı bu.”

“YOK OLMAYA YÜZ TUTTU”
Henüz 6 yaşındayken ninesinin vasıtasıyla 1961 yılında Adana’da oyma bağlama yapılan Yuvasız Evi adlı atölyeye çırak olarak verilen ve sanatının tüm inceliklerini ustası Günaydın Can Gürgen’den öğrenen Lokman Ziya Savaş da 50 yıl aşkla sürdürdüğü işini, iki yıl önce son oyma bağlamasını kendisi için yaparak bırakan bir oyma ustası.

Yuvasız Evi’nin sadece bir ticarethane değil, aynı zamanda bir dergah olduğunu ve Türkiye’nin dört bir yanından müziğe gönül veren, icra edenlerin orada toplandıklarını anlatan Savaş, “Bu işin ilmini orada kavradık biz. Şu anda ismini sayamayacağım çok sayıda oyma ustası, orada saz tekneleri oyardı. Benim ustam da bunlara dahil ve orada yüzlerce, binlerce saz imal ettik. Yaptığımız sazları İngiltere saraylarına, Beyaz Saray’a, Çankaya’da rahmetli İnönü’den Demirel ve Ecevit dahil gelmiş geçmiş kim varsa hepsine birer tane kendi resimlerini de üzerine yakarak yapmış, hediye olarak yollamışızdır” diye konuştu.

“SON KALAN USTALARIZ”
Bugün artık sanatlarının yok olmaya yüz tuttuğunu belirten Savaş, bunun temel nedeninin ekonomik olduğunu, bir sazın maliyetinin kolay olmadığını dile getirdi. “Bir dutu kesip, biçip şekil vermek, cilalamak, perdelerini bağlamak başlı başına bir sanattır” diyen Savaş, şöyle devam etti: “Baktığınızda sadece bir parça görünür ama binlerce parçadan müteşekkil ve aynı zamanda çok dikkat ve prensip isteyen, ölçüler dahilinde yapılan bir sistem. Rastgele yapılmaz bu. Bunun tekne ölçüsü, göğüsteki açının, sapın uzunlukları, perde aralıkları çok önemlidir. Telin bile iyisi kötüsü vardır.”

“Biz artık son kalan ustalarız” diyen Savaş, her kentte bu işe gönül vermiş, yok pahasına işini sürdüren az sayıda usta kaldığının altını çizdi. Bu işi yaparak geçinmesinin mümkün olmadığını vurgulayan Savaş, “Ancak gönülden gelen bir şey. Bu büyük meşakkatli hem bilgi birikimi hem sabır hem de tevekkül isteyen bir iş. Bu işe başladığınız zaman rüyanızda bile imalata devam eder, hatalarınızı görürsünüz” ifadelerini kullandı.

SON SAZI KENDİNE YAPTI
Son sazını, yapımına iki yıl önce başlayarak kendisi için yaptığını söyleyen Savaş, bu sazın tek parçadan oluştuğunu, bu anlamda da bir ilk olduğunu anlatarak, “Ben bunu kendim için final olarak yaptım. Büyük sabırla, belki 10 tane saza verilen emeğe bedel oldu. Başka hiçbir malzeme kullanmadan bir oyma keseri ve sadece cam kırıklarıyla yaptım. Mengene dahi kullanmadım” şeklinde konuştu.

Sazın milimetrik hesaplarla yapılması gerektiğine ve bu hesapların da insan gözüyle yapıldığına işaret eden Savaş, “Yani bütünüyle insan emeği, başka hiçbir katkı yok. Keserle, camla, zımparayla ve en son cilalanıp perdeleri tellenerek yapılır. Bir sazı yaparken saymış olmam imkansız fakat 40-50 milyon, belki 60 milyon keser sallarsınız. Tekneyi oyarken diz boyu talaş olur. Çünkü kalınlığı içli dışlı 2,5 milim, maksimum 3 milimdir. Sazı ne kadar ince oyarsanız o kadar iyi ses alırsınız. Bizde sadece bilgi, beceri ve göz vardır. Derler ya ‘el emeği göz nuru’ gerçek bu işte. Bir usta yetiştirdim o da genç yaşta rahmetli oldu. Bu işin hizmetkarları hiçbir şey kazanmamışlardır, hep ömürlerini tüketmişlerdir ama aşkla, sevgiyle. Bu bir yetenek, insanlar faydalansın diye biz bunları yapıyoruz. Biz bunu ölümsüzleştirmek için çok mücadeleler verdik, ne yollardan geçtik, gecemizi gündüzümüze kattık. Gelecek nesil bunu devam ettirsin” dedi.


KIYMET GÖKÇE-KORAY ÜNLÜ

Bunlar Da İlginizi Çekebilir
Bursa Bakan Bak: “En önemli görevimiz ailelerle beraber bağımlılıkla mücadeledir” Bursa Büyükşehir Belediyesi ev sahipliğinde düzenlenen programla Gençlik ve Spor Bakan Osman Aşkın Bak, ‘Amatör spor kulüpleri sporcuları, Büyükşehir Belediyespor Kadınlar Hentbol Takımı ve sporcu aileleriyle bir araya geldi. Bursa’da spor yatırımlarını hizmete alarak vatandaşların hizmetine sunan Büyükşehir Belediyesi, amatör spor kulüpleri sporcularını, Büyükşehir Belediyespor Kadınlar Hentbol Takımını (Poyrazın Kızları) ve sporcu ailelerini Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak ile buluşturdu. Mudanya Kapalı Spor Salonu’ndaki programa, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’ın yanı sıra Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Bursa Milletvekili Mustafa Varank, AK Parti İl Başkanı Davut Gürkan, Mudanya Kaymakamı Ayhan Terzi, Büyükşehir Belediyespor Kulübü Başkanı ve AK Parti Mudanya Belediye Başkan adayı Gökhan Dinçer, Bursaspor’un efsanesi Sedat Özden, Büyükşehir Belediyespor ve Milli Takım sporcusu Hatice Kübra İlgün ve sporcular katıldı. “Bizim en önemli görevimiz bağımlılıkla mücadeledir” Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, sporculara önem veren Bursa büyükşehir Belediyespor’a, antrenörlere teşekkür ederek başarılarından dolayı Poyrazın Kızlarını tebrik etti. Bursa’da gördüğü tablonun Türk sporunun geleceğinin çok parlak olduğunu gösterdiğini söyleyen Bakan Bak, “Bursa’nın her köşesinde Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin eserlerini görüyoruz. Bize iletilen taleplerle yakından ilgileniyoruz. Spor salonu ve stadyum ihtiyacı dile getirildi. Biz de Mudanya’ya modern bir spor kompleksi yani sporcu merkezi için çalışacağız. Planları alın gelin, yeri bulun. Arkanızdayız. Mudanya’ya yakışır bir eseri ilçeye kazandıracağız. Türkiye’de spor devrimleri devam ediyor. Pek çok dünya şampiyonasını ülkemizde organize ettik. Tüm ailelere teşekkür ediyorum. Burada gördüğümüz manzara bizleri umutlandırıyor. Bizim en önemli görevimiz, bağımlılıkla mücadeledir. Çocuklarımızı tesislerimize spor yapmaya bekliyoruz” diye konuştu. “Başkan planları al gel beni bul, arkandayız” Konuşmasında Mudanya’nın spor salonu ve futbol sahası ihtiyacı olduğunu söyleyen AK Parti Mudanya Belediye Başkanı Adayı Gökhan Dinçer’e “31 Mart’tan sonra gelin, emrinizdeyiz” diyen Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, "Buradaki tablo bize Türk sporunun geleceğinin çok parlak olacağını gösteriyor. Bursa’nın her köşesinde Gençlik ve Spor Bakanlığı’yla beraber Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin eserlerini görüyoruz. Mudanya Belediye Başkan adayımız Gökhan Dinçer bana ‘Bakanım, spor salonu ve saha lazım’ dedi. Tabi ki size yakışır, biz de Mudanya’ya modern bir spor kompleksi yani alt salonlarıyla beraber modern bir kompleks için Gökhan Dinçer ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş ile beraber çalışacağız. Başkan planları al gel beni bul, arkandayız. Burada hentbol sahasıyla, basketbol sahasıyla, voleybol sahasıyla Mudanya’ya spor şehrine yakışır bir eser kazandıracağız. Futbol sahasıyla ilgili de Alinur abine iyi bak güzel tesisler ortaya koydu, müthiş işler yaptı. Onunla beraber gelin 31 Mart’tan sonra gelin, emrinizdeyiz, ne gerekiyorsa yapacağız" şeklinde konuştu. Şampiyon sporcular Buluşmada konuşan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak’ı Bursa’da ve sporu çok seven Mudanya’da ağırlamaktan büyük mutluluk duyduklarını söyledi. Bursa’nın sanayi, turizm, tarım şehri olmasının yanında bir spor şehri olduğunu belirten Başkan Aktaş, “Poyrazın Kızları başta olmak üzere tüm sporcularımız bizim gururumuz. Onlara emek veren anne ve babalara, antrenörlere ve yöneticilere teşekkür ediyorum. Bu hikaye 3 sene önce başladı. Büyükşehir Belediyespor bünyesinde 25’inci branşımız hentbol oldu. Belediyespor Başkanı Gökhan Dinçer, ‘sporculara sahip çıkalım, gerisi onlarda’ dedi. Bizim yüzümüzü kara çıkarmadılar. Daha ilk yıllarında şampiyon oldular. Kızlarımıza ve hocalarına teşekkür ediyorum. Mudanya’da bir aile destek merkezi açtık. İçerisinde fitness salonu olan, diyetisyeni ve psikoloğu olan, BUSMEK kurslarının verildiği, ana kucağı da olan, satış reyonları olan, gençlik merkezi de yaptık. Çok daha fazlasını da yapacağız. Bize gururu yaşatan sporcularımıza teşekkür ediyorum” dedi. “Sporcu merkezi için çalışacağız” Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, sporculara önem veren Bursa büyükşehir Belediyespor’a, antrenörlere teşekkür ederek başarılarından dolayı Poyrazın Kızlarını tebrik etti. Bursa’da gördüğü tablonun Türk sporunun geleceğinin çok parlak olduğunu gösterdiğini söyleyen Bakan Bak, “Bursa’nın her köşesinde Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin eserlerini görüyoruz. Bize iletilen taleplerle yakından ilgileniyoruz. Spor salonu ve stadyum ihtiyacı dile getirildi. Biz de Mudanya’ya modern bir spor kompleksi yani sporcu merkezi için çalışacağız. Planları alın gelin, yeri bulun. Arkanızdayız. Mudanya’ya yakışır bir eseri ilçeye kazandıracağız. Türkiye’de spor devrimleri devam ediyor. Pek çok dünya şampiyonasını ülkemizde organize ettik. Tüm ailelere teşekkür ediyorum. Burada gördüğümüz manzara bizleri umutlandırıyor. Bizim en önemli görevimiz, bağımlılıkla mücadeledir. Çocuklarımızı tesislerimize spor yapmaya bekliyoruz” diye konuştu. Bursa Milletvekili Mustafa Varank, spora gönül vermiş gençlerle bir araya gelmekten büyük mutluluk duyduğunu söyledi. Mudanya’nın farklı branşlarda yetiştirdiği sporcularla ön plana çıkar bir ilçe olduğunu ifade eden Varank, “Mudanya’nın poyrazı sert eser. Ama bu sert poyrazla öyle bir başarı hikayesi yazıldı ki Poyraz’ın Kızları ile Türkiye’yi salladık. Bana göre Mudanya sporla bir bütün. Bu ilçe spor, yatırımlar ve hizmetler anlamında en güzeli hak ediyor. Bizim Mudanya’da acilen spor salonuna, stadyuma ihtiyacımız var. Mudanya Kaymakamı Ayhan Terzi, Mudanya’da sporun çok sevildiğini ve gençlerin büyük başarıla elde ettiğini söyleyerek, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın ve Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle başarıların artarak devam edeceğini ifade etti. Büyükşehir Belediyespor Kulübü Başkanı Gökhan Dinçer, Mudanya’nın spor anlamında önemli bir ilçe olduğunu belirtti. Büyükşehir Belediyespor Kadınlar Hentbol Takımı’nın 10 senede 5 kere Türkiye şampiyonu olduğunu hatırlatan Dinçer, 3 sene öncede mevcut belediyenin desteğini çekerek kapatma kararı aldığını, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin devreye girmesiyle takıma sahip çıkıldığını söyledi. İlk senelerinde birinci ligden süper lige namağlup olarak çıktıklarını dile getiren Dinçer, altyapıda her yaş grubunda kız çocuklarını desteklediklerini belirtti. Mudanyaspor’a stadyum kazandırmak istediklerini söyleyen Dinçer, Gençlik ve Spor Bakanlığı’ndan da destek beklediklerini belirtti. Konuşmaların ardından Bursaspor’un efsanesi Sedat Özden tarafından Mustafa Varank’a ve Bakan Osman Aşkın Bak’a günün anısına forma hediye edildi. Tirilyespor, Mudanyaspor ve Burgazspor taraftarları da günün anısına Bakan Bak’a atkı hediye etti. Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Büyükşehir Belediyespor Başkan Gökhan Dinçer ve Poyrazın Kızları tarafından Bakan Bak’a günün anısına 53 numaralı Büyükşehir Belediyespor forması takdim edildi.
Samsun Trendyol Süper Lig: Samsunspor: 1 - Çaykur Rizespor: 0 (İlk yarı) Trendyol Süper Lig’in 27. haftasında Samsunspor, Çaykur Rizespor’u ağırlıyor. Mücadelenin ilk yarısı ev sahibi ekibin 1-0’lık üstünlüğü ile tamamlandı. Maçtan dakikalar (İlk yarı) 2. dakikada Benito’nun ara pasında ceza sahası içinde kaleciyle karşı karşıya kalan Marius’un şutu yandan auta çıktı. 12. dakikada ceza sahasına yapılan ortada oluşan karambolde topu önünde bulan Drongelen’in şutu filelerle buluştu. 1-0 16. dakikada Çaykur Rizespor’un kullandığı kornerde ceza sahası içinde Mocsi’nin kafa vuruşunda kaleci Okan topu son anda kurtardı. 20. dakikada Muhammet’in sağ kanattan ortasına iyi yükselen Minchev’in kafa vuruşunu kaleci Okan çeldi. 45. dakikada seri çalımlarla ceza sahasına giren Zeqiri, karşı karşıya pozisyonda kaleci Okan’ı geçemedi. Hakemler: Murat Erdoğan, Gökhan Barcın, Ali Can Alp Samsunspor: Okan Kocuk, Zeki Yavru, Lubo Satka, Van Drongelen, Soner Gönül, Ait Bennasser, Flavien Tait, Carlo Holse, Oliver Ntcham, Benito Raman, Marius Mouandilmadji Yedekler: Muammer, Fofana, Soner Aydoğdu, Yunus, Muhammed, Taylan, Haluk, Osman, Muja, Ercan Teknik Direktör: Markus Gisdol Çaykur Rizespor: Tarık Çetin, Muhammet Şahin, Attila Mocsi, Anıl Yaşar, Casper Hojer, Mithat Pala, Ibrahim Olawojin, Babajide Akintola, Dal Varesanovic, Altin Zeqiri, Martin Minchev Yedekler: Canberk, Alikulo, Halil, Gaich, Sauerbeck, Diouf, Faye, Eray, Güvenç Teknik Direktör: İlhan Palut Gol: Drongelen (dk. 12) (Samsunspor) Sarı kartlar: Benito, Zeki (Samsunspor), (Çaykur Rizespor)
Karabük AK Parti’den 2100 konutluk kentsel dönüşüm hamlesi AK Parti Karabük Belediye Başkan Adayı Özkan Çetinkaya, seçilmeleri halinde Karabük’te 2 bin 100 adet 1,5 ile 1,9 milyon lira bedelli konutlar yapacaklarını açıkladı. Çetinkaya, seçilmeleri halinde görev süreleri boyunca 2 bin 100 adet konut yapacaklarını bildirdi. Konutların ilk olarak Adatepe, Kartaltepe, Fevzi Çakmak, Kayabaşı, Namık Kemal, Soğuksu, Yeni ve Kurtuluş mahallelerinde yapılmasının planlandığını ifade eden Çetinkaya, "2100 adet Karabük’e konut kazandıracağız. İlk 5 yılda, bunun üstü olur altı olmaz. Burada öncelikli mahallelerimiz Adatepe, Kartaltepe, Fevzi Çakmak, Kayabaşı, Namık Kemal, Soğuksu, Yeni Mahalle, Kurtuluş gibi değişime, gelişeme ihtiyaç duyulan mahalleler. Deprem fay hattı şehrimizin 40 kilometre yakınından geçiyor. Bu depreme dayanıksız kısmı var, ayrıca şehre baktığımız hemşehrilerimiz 95 ve daha eski binalarda oturması açıkçası bizim vicdanımız el vermiyor. Depreme dayanıklı, modern yaşam alanları üretmeye başlayacağız. Burada Karabük’ün ihtiyaçları belli, yeni konuş stoğunu artırmak, daha modernize etmek, bunları bizler üreteceğiz. 1+1, 2+1, 3+1 olmak üzere şuan ki planlarımız ve maliyetler çerçevesinde 1,5 milyon ile 1 milyon 900 bin TL arasında halkımızın hizmetine sunacağız" dedi. - "Hızlı bir şekilde burada yarım kalan işleri tamamlayacağız" Şuan Soğuksu Mahallesi’nde 3. etapta alanda dev bir yıkıntı olduğunu aktaran Çetinkaya, "Burası hizmet bekliyor. Mağduriyette var. 1 Mayıs’ta kati ve net suretle buraya müteahhidi sokacağız. TOKİ’nin burada ilk kazmasını 1 Mayıs seçimden bir ay, 45 gün sonra ilk kazmayı vuracağız. Bunla da alakalı temasımız var. Hızlı bir şekilde burada yarım kalan işleri tamamlayacağız. Hiçbir iş yarım kalmayacak. Buradaki hedefimiz halkımızın deprem riskinden daha korunaklı hale gelmesi. Daha modern, çağdaş yapılarda ailelerimizin yaşaması. Bu sistem uygulanırken ticari bir menfaat için değil tamamen hizmet odaklı olacak. Bu mahallelerimizde çağ dışı konutlar bulunuyor. Bunları ortadan kaldıracağız halkımızı daha güvenli konutlara taşıyacağız. Belediyenin burada kar düşüncesi kesinlikle yoktur. Bu mahallelerimizi kurarken de ne ortaya çıkacak? Güzel Karabük sokakları, güzel bulvarları, trafiksiz, keşmekeş olmayan, asfalt ve aydınlatma problemi olmayan mahalleler ortaya çıkacak" diye konuştu. Rant söylemlerine de tepki gösteren Özkan, şu ifadelere ye verdi: “Bunlar tamamen siyasi söylemler, seçime yönelik söylemler. Bunlar hiçbir karşılığı olmayan söylemler. Millet Bahçesine şehit aileleri derneğine, gaziler derneğine, engelliler derneğine yer tahsisi edeceğiz. Engelli kafe, engelli bakım merkezi, farklı sosyal projeler olacak. Nasıl peşkeş çekeceğiz."