Artvin’in Hopa ilçesinde yaşanan sel ve heyelan olaylarını değerlendiren Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel, yağışların artık her Ağustos Eylül ayında şiddetlendiğini ve bölgede çok sayıda insanın sel ya da heyelan sebebiyle hayatını kaybettiğini söyledi. Öztel, yerleşim ve yatırım planlarında bölgenin topoğrafik özelliklerine bu aşırı yağışlar göz önünde bulundurularak dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
SEL, NASIL BAŞLADI?
Hopa’da selin nasıl başlandığını aktaran Öztel, “ Doğu Karadeniz'in deniz suyu sıcaklığı, neredeyse Akdeniz'in deniz suyu sıcaklığına erişti. Bu sıcaklık serin hava dalgasıyla karşılaştığında yağış başladı. Karadeniz'in cephesel yağışı durmadı, bunun nedeni ise stratosferde üst seviyede kuvvetli bir rüzgar olmamasıydı. Cephesel yağışların özelliği dağlardan gelmesi, eğimli araziyle buluşan yağış dere yataklarına doğru hızlanıyor, bu da suyu hızlandırdı. Ankara Meteoroloji Merkezi'nden alınan istatistiklere göre 6 saatte 187 kilogram yağış düştü, burada 25 günde yağan yağışın 6 saatte yağdığını görüyoruz” dedi.
“20 YIL ÖNCE DE AYNI YAĞIŞLAR OLUYORDU”
Bölgede en son bu büyüklükte olan yağışı hatırlatan Hüseyin Öztel, “21 Temmuz 1988’de Trabzon'da yaşanan seli hatırlayabiliriz, 64 vatandaşın hayatını kaybetmişti. Her yıl sel ve heyelan olayları yaşanıyor ancak istatistiklere baktığımızda 2005-2010 arasında ölümler azalsa da yıllar arasında rakamların birbirinden farklılaştığını görüyoruz. Ölüm sayısı ve yıllara baktığımızda küresel iklim değişikliğinin bu sonuçta etkili olmadığı ortaya çıkıyor. Yağışların ise bölgenin durumuna bakarak olağan olduğunu söyleyebiliriz. 20 yıl öncesinde de aynı yağışlar oluyordu ancak, böyle sonuçlar ortaya çıkmıyordu” ifadelerine yer verdi.
İklim değişikliğinin etkilerine değinen Öztel, “İklim değişikliği sıcaklığı artıyor, artan sıcaklık ise buharlaşmaya, neme neden olması da yağışları artırıyor” dedi. Selin bu yıkıcı etkisini ortaya çıkaran nedenleri sıralayan Öztel, “Yolların değiştirilmesi, menfezler, yapılaşmalar selin nedenleri arasında sayılabilir. Menfezlerin özellikle açık olması lazım, su kendi yolundan akar, bu değişmez” diye konuştu.
YAĞIŞLAR DEVAM EDECEK
Yağışların Doğu Karadeniz'de 4-5 gün daha yağışlar süreceğini söyleyen Öztel, heyelan tehlikesine karşı uyardı: “Toprak yeterli suyu aldığı için yüzeyde su orada kalacak ve toprağı süpürecek, HES için ağaçlar sökülmemiş olsaydı bunu yavaşlatabilirdi. Ülke genelinde ise deniz kıyısındaki bütün bölgelerde potansiyel olarak da Marmara, G. Ege, Muğla, Antalya'da Eylül ayında yoğun yağış bekleniyor”.
NEDEN HER YIL SEL VE HEYELAN ÖLÜMLERE YOL AÇIYOR?
27 Ağustos 2010 yılında Rize Gündoğdu’da meydana gelen heyelanda 12 kişi öldü. Meteoroloji Trabzon Bölge Müdür Vekili Erol Aydın, Rize'de o gün toplam yağışın 166.2 kilogram olduğu bilgisini verdi. Bir aylık yağışın bir günde düştüğü yağışın benzeri yine Rize’de 14 Kasım 1996’da da yaşanmıştı, metrekareye 178.7 kilogram yağış düşmüştü.
TMMOB Yönetim Kurulu Üyeleri’nin hazırladığı raporda, sel sonrasında yara sarma politikası olarak TOKİ tarafından ağır hasar gören konut ve işyeri sahiplerine konut ve işyerleri yapılacağı bilgisini vermişti. Türkiye’nin de katıldığı Kobe Konferansı (Japonya, 2005) kararlarının hatırlatıldığı raporda, Hyogo Eylem Planı (2005-2015) kapsamında uluslararası düzeyde belirlenmiş temel politikalara uygun doğal afetler politikası uygulanmadığı raporda yer almıştı. 2010 yılından bu yana heyelan ve sel olaylarında 40’tan fazla kişi öldü.
BÜŞRA AKMAN
