İran Kızılayı, ABD Donanması'nın geçtiğimiz Pazar günü Umman Denizi'nde İran bayraklı "Touska" adlı kargo gemisine yönelik müdahalesini sert ifadelerle kınadı. Açıklamada, İran'a ait ticari bir geminin ülke kıyıları yakınlarında ABD güçlerinin müdahalesine maruz kalmasının uluslararası hukukun temel ilkelerine aykırı olduğu belirtilerek, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nda yer alan güç kullanma yasağı ile deniz taşımacılığı serbestisine ilişkin teamül kurallarının ihlal edildiği vurgulandı.
"Sivil gemilere yönelik eylemler uluslararası yükümlülüklerin ihlalidir"
Açıklamada, "Sivil gemilere yönelik her türlü düşmanca girişim devletlerin uluslararası yükümlülüklerinin açık ihlali anlamına gelmektedir. Ayrıca, 1982 tarihli Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca ticari gemiler ile mürettebatlarının güvenliğinin her şartta korunması gerekmektedir" ifadeleri kullanıldı.
"Diyaliz hastalarının hayatı riske atıldı"
Olayın insani boyutuna da yer verilen açıklamada, "Söz konusu geminin yükünün bir kısmı, diyaliz hastalarının ihtiyaç duyduğu sarf malzemelerinin üretimi için gerekli ham maddelerden oluşuyordu. Bu malzemeler Saha Tıbbi Ekipman Şirketi'ne ait olan ve Kızılay'a bağlı bulunan şirkete aittir. Buna göre, bu hayati ürünlerin temininde meydana gelecek herhangi bir aksama, doğrudan diyaliz hizmetlerine ihtiyaç duyan hastaların sağlığını ve hayatını tehdit edebilir" denildi.
"İnsancıl hukuk ilkelerine aykırı"
Açıklamada ayrıca, sivil mürettebatın hayatını tehlikeye atan, tehdit ve korku oluşturan bu tür eylemlerin insancıl hukukun temel ilkeleri olan ayrım ve ihtiyat ilkeleriyle bağdaşmadığı ifade edilerek, siviller ve aileleri üzerinde psikolojik baskı oluşturulmasının da kabul edilemez olduğu vurgulandı.
BM'ye çağrı
Açıklamada, başta BM Güvenlik Konseyi olmak üzere ilgili uluslararası kuruluşlara çağrıda bulunarak, olayın acil, tarafsız ve sorumlu bir şekilde incelenmesini ve sorumluların hesap vermesinin sağlanmasını istedi. Ayrıca uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanması, sivillerin özellikle hayati tedaviye ihtiyaç duyan hastaların korunması ve olaydan etkilenenlere yönelik telafi edici adımların atılması gerektiği vurgulandı.
ABD'nin Touska gemisine müdahalesi
ABD Başkanı Donald Trump, 19 Nisan'da Umman Denizi'nden Hürmüz Boğazı'na ilerleyen İran bayraklı "Touska" adlı kargo gemisine müdahalede bulunulduğunu açıklamıştı. Trump, geminin uyarılara uymaması üzerine ABD donanması tarafından makine dairesinin hedef alınarak durdurulduğunu ve ardından geminin kontrol altına alındığını ifade etmişti.
İran'ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği tarafından BM'ye iletilen mektupta, gemi mürettebatının rehin alındığı belirtilerek, söz konusu eylemin uluslararası hukukun ve ateşkesin açık ihlali olduğu, ayrıca korsanlık niteliği taşıyan bir saldırı olarak nitelendirildiği ifade edilmişti.
Aynur Sena Çabuk
