Hollanda'nın Lahey kentinde Hollanda hükümeti ve Avrupa Konseyi'nin organizasyonunda Ukrayna İçin Uluslararası Tazminat Komisyonu Kurulmasına İlişkin Sözleşmenin Kabulüne Yönelik Diplomatik Konferans gerçekleştirildi. Konferansa Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Hollanda Başbakanı Dick Schoof, Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve çok sayıda Avrupa ülkesinden dışişleri bakanları ve diplomatik temsilciler katıldı.
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Berset, konferansın başlangıcında yaptığı açıklamada Ukrayna için Tazminat Komisyonu Kurulmasına yönelik sözleşmenin ilk gününde 34 ülkenin resmi iştirakı açısından benzersiz olacağını ifade etti. Berset, "Bu sözleşme, dünyanın her yerinden tüm devletlere açıktır. Tüm devletleri eşit konumda kabul etmekte ve açık bir mesaj vermektedir. Her kayıp kayda geçirilmeli, her kayıp telafi edilmelidir" dedi. Berset, "Uluslararası hukuk, herkes için geçerlidir. İstisna ve çifte standart söz konusu olamaz. Görevimiz net; gerçekleri kayda geçirmek, telafi sağlamak ve sorumluların hesap vermesini temin etmek. Adalet zaman alır ancak mutlaka gerçekleşmelidir. Ukrayna için Uluslararası Tazminat Komisyonu, bu yolda öncülük etmektedir" ifadelerini kullandı. Berset, Ukrayna'daki zararların tazmini yönünde ilk adımı oluşturan ve Avrupa Komisyonu tarafından 2023 yılında kurulan "Hasar Kaydı" girişimine şimdiye kadar 44 devlet ve Avrupa Birliği'nin katıldığını duyurdu.
"Cezasızlık söz konusu olamaz"
Hollanda Başbakanı Dick Schoof ise Ukrayna'da barışın tesisinin ardından tazminat konusunun konuşulması gerektiğini vurgulayarak, "Savaş sırasında verilen zararın tazmini ile ilgilenmek üzere Ukrayna İçin Uluslararası Tazminat Komisyonunu kuruyoruz. Rusya, Ukrayna'da her gün kasıtlı olarak evleri bombalıyor, işletmeleri yok ediyor ve altyapıya zarar veriyor. Cezasızlık söz konusu olamaz" dedi.
"Bu girişimin çok daha önce gerçekleştirilmesi gerekirdi"
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, konferansta yaptığı açıklamada, "Rusya'nın başlattığı ya da desteklediği savaşlar düşünüldüğünde, bu girişimin çok daha önce gerçekleştirilmesi gerekirdi" dedi. Ukrayna topraklarındaki Rus işgali devam ettiği sürece Rusya'ya yönelik baskının da devam etmesi gerektiğini savunan Zelenskiy, "Halkımız Rus esaretinde kaldığı ve Rusya tarafından kaçırılan Ukraynalı çocuklar evlerine dönmediği sürece Rusya, suçlu olarak görüldüğünü hissetmeli ve bunların sonuçlarıyla yüzleşmelidir" dedi.
Uluslararası Tazminat Komisyonu için uluslararası destek talebinde bulunan Zelenskiy, "Bu savaş ve Rusya'nın buna ilişkin sorumluluğu açık bir örnek haline gelmelidir ki başkaları da saldırganlığı tercih etmesin" ifadelerini kullandı.
"Bu savaşın nasıl sona ereceği, Avrupa'nın geleceğini şekillendirecek"
Konferansta konuşan Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu ise, "Bu savaşın nasıl sona ereceği, Avrupa'nın geleceğini şekillendirecek. Bu açıdan tarihte bir tutarlılık vardır. Sorumlular bedel ödemediği sürece barışın sürekliliği nadir görülmüştür" dedi.
İmzalar atıldı
Liderlerin konuşmalarının ardından sözleşmenin imza törenine geçildi ve sözleşmeye ilk imza atanlar, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Berset ve liderlerin huzurunda Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, Hollanda Dışişleri Bakanı David van Wiel ve Moldova Dışişleri Bakanı Mihai Popshoi oldu.
Avrupa Konseyi'nin himayesinde kurulan Ukrayna İçin Uluslararası Tazminat Komisyonu, Rusya tarafından Ukrayna'da ve Ukrayna'ya karşı işlenen uluslararası hukuka aykırı fiillerin yol açtığı zarar, kayıp ve hasarlar için tazminat taleplerini inceleyerek bu talepler hakkında karar verecek bir organ olacak.
Avrupa Konseyi tarafından konuya ilişkin olarak yayımlanan açıklamada, "Uluslararası hukuka göre uluslararası hukuka aykırı bir fiil işlemiş olan bir devlet, bu fiilin yol açtığı zararı tamamen tazmin etmekle yükümlüdür. Mağdurların yaşadıklarının sonuçlarının üstesinden gelebilmeleri için adalet ve tazminat gereklidir" denildi.
Avrupa Konseyi'nin kapsayıcı bir tazminat mekanizması üzerinde çalıştığı ifade edilen açıklamada, "Bu mekanizma, ilk bileşen olarak halihazırda kurulmuş ve faaliyette olan ve 60 binden fazla başvuru almış bulunan Ukrayna Hasar Kaydı, ikinci bileşen olarak tazminat taleplerinin incelenmesine yönelik Uluslararası Tazminat Komisyonu'nu ve gelecekteki üçüncü adım olarak bir Tazminat Fonu kurulmasını içermektedir" denildi.
İbrahim Aydoğan
