TEKNOLOJİ - 21 Kasım 2023 Salı 12:52

Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryum açıldı

A
A
A
Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryum açıldı

Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından Pazarkapı Mahallesi’nde 2 bin 200 metrekare alanda kurulan Doğu Karadeniz Bölgesi’nin tek, Türkiye’nin 2. uzay temalı bilim merkezi olan Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryum törenle hizmete açıldı.


Trabzon Büyükşehir Belediyesi ile birlikte Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA), TÜBİTAK ve Türkiye Teknoloji Takımı (T3) Vakfı işbirliği ile projesi geliştirilerek 2 bin 200 metrekare alanda kurulan Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryum törenle hizmete açıldı. Farklı yaş gruplarını bir araya getirerek bilim ve teknolojiyi anlaşılır ve ulaşılır bir hale getiren bilim merkezinin ismine Milli SİHA’ların öncü ismi Özdemir Bayraktar’ın isminin verilirken, törene Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Trabzon Valisi Aziz Yıldırım, AK Parti Milletvekilleri, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Zorluoğlu, T3 Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı, Teknofest Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, vatandaşlar ve öğrenciler katıldı.


Törende bir konuşma yapan T3 Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı ve Teknofest Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, Trabzon Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi’nin insanlığı karanlıktan aydınlığa çıkartacak bilim insanları ve teknolojist nesillerin yetişmesine katkıda bulunacağını belirterek “Coğrafyamızın her bir köşesinde, zulme karşı vatanı savunmak için her ihtiyaç duyulduğunda, akıncılar ve leventler yetiştirmiş bu topraklarda fide vermiş bir eser. Trabzon Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi, kadim medeniyetimizin adalet, iyilik ve merhamet değerlerinden aldığı ilhamla, Karadeniz’in o coşkulu cesur ruhuyla, insanlığa, medeniyetimize, milletimize değer katacak. Bu merkez, insanlığı karanlıktan aydınlığa çıkartacak bilim insanları ve teknolojist nesillerin yetişmesine katkıda bulunacak. Trabzon Bilim Merkezi, teknolojiden astronomi ve havacılığa, doğa bilimlerinden matematiğe, tasarımdan girişimciliğe ve tarım teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede atölyeler sunacak. Bu atölyelerde, çocuklarımız deney yaparak, sorgulayarak ve severek doğa kanunlarını keşfetmenin tadını çıkaracak. İnancımızın ilk emri, bizlere ’oku’ der. ’Yaradan rabbinin adıyla oku’. Çocuklarımız, kâinatı, doğayı ve ardındaki mükemmel mimarı, merakla araştıracak ve okuyacaklar. Oku” diyen bu kutlu emri en güzel şekilde yerine getirecekler” dedi.



“Sonuna kadar Filistinli mazlum kardeşlerimizin yanında durmaya devam edeceğiz”


“İşgal altındaki Gazze’de ve Filistin’de yaşanan acılar, bizleri derinden üzüyor” diyen Bayraktar, “Dünya düzenini oluşturanlar, barışı koruyan kuralların ve hukukun ihlal edilmesine göz yumuyor, zalimden yana taraf oluyor. 100 yıl önce işgale direnen vatanımızın sesi olan Mehmet Akif’in dizelerindeki gibi elinde büyük teknolojik güç tutan “medeniyet dediğimiz tek dişi kalmış canavar dünyayı büyük bir buhrana sürüklüyor. Bizler, bu acılar karşısında ikiyüzlü ve riyakâr davranan batının yaptığı gibi duyarsız kalamayız. Sonuna kadar Filistinli mazlum kardeşlerimizin yanında durmaya devam edeceğiz. Medeniyetimizin kadim değerlerinden güç alarak adalet, merhamet ve iyiliği dünyaya hakim kılma mücadelesini sürdüreceğiz. Medeniyetin beşiği olan bu topraklar, tarih boyunca huzuru, barışı ve adaleti yayacak milletleri çıkarmayı hep başardı. Sadece maddiyatı ve kendi çıkarlarını önceleyen nesiller, maalesef dünyaya huzur getiremezler. Dünyayı daha barışcıl ve medeni bir yer haline getirecek olanlar, kendinden öte insanlığın faydasını merkeze alan erdemli nesiller olacak. Genç kardeşlerim, insanlığın sonunu getirecek olan bu adaletsizliği ve ırkçılığı sizler sonlandıracaksınız. Huzurun, barışın ve adaletin tesis edildiği yeni dünyanın mimarları sizler olacaksınız” şeklinde konuştu.



Bakan Kacır: “Bugün İHA’larımızı hayata geçiren ekiplerin yaş ortalaması 30’un altında”


Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise, yaptığı konuşmada, Özdemir Bayraktar’ı rahmetle anarak sözlerine başladı. Kacır, “Her şeyden önce; bu toprakların bağrından çıkıp, millete hizmet yolunda bir ömür vakfetmiş kıymetli büyüğümüz Özdemir Bayraktar’ı rahmetle anıyorum. Kendisi ülkemizin kritik teknolojilerde tam bağımsızlık idealine ulaşmasında öncü bir mühendis ve sanayici olarak, büyük bir görev ve sorumluluk yüklenmiştir. Bilgisi, birikimi, gayreti ve ortaya koyduğu mücadeleyle milli SİHA’larımız savunma sanayiinde paradigmaları alt üst eden bir atılımın önünü açmıştır. Yapılamaz denileni başarmış, gençlerimize, girişimcilerimize vazgeçmemeyi, hayallerinin peşinden koşmayı, bir fikrin bir milletin kaderini değiştirebileceğini göstermiştir” diye konuştu.


Son 21 yıla 100 yıllık projeler sığdırdıklarını dile getiren Kacır, “Türkiye bugün kritik teknolojilerin pazarı değil, bu teknolojileri üretebilen bir ülke konumuna gelmiştir. Geride bıraktığımız son 21 yıla, 100 yıllık projeler sığdırdık. Bunu Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki Milli Teknoloji Hamlemizle kendi fırsatlarımızı, güçlü yanlarımızı dikkate aldığımız, karşı karşıya olduğumuz sınamaları hesaba kattığımız bir yaklaşımla başardık. Tabi bu noktaya kolay gelmedik, türlü engellemelerle karşılaştık. Tabiri caizse, yolumuza takoz koymaya çalışanlar oldu. Ancak biz içimizdeki saklı cevheri ortaya çıkarmamız gerektiğini biliyorduk. Bir zihniyet devrimi oluşturmamız gerektiğinin farkındaydık. ‘Milli Teknoloji Hamlesi’ hedeflerimiz doğrultusunda adeta, küllerimizden yeniden doğduk. Vecihi Hürkuş’un, Nuri Demirağ’ın, Şakir Zümre’nin, Nuri Killigil’in yaşadığı hayal kırıklığını gençlerimiz yaşamasın diye, onların yanında yer aldık. Bakın, bugün İHA’larımızı hayata geçiren ekiplerin yaş ortalaması 30’un altında. Türkiye Yüzyılı’nı inşa ederken de, merkezinde yenilikçi teknolojilerin yer alacağı tüm projelerde, gençlerimizin imzasının olacağına inanıyoruz. Çünkü gençlerimiz bizim en değerli varlığımız” ifadelerini kullandı.



“7 ilimizde daha bilim merkezi kurulmasına yönelik çalışmalarımız devam ediyor”


Hizmet vermekte olan 8 bilim merkezine 1.3 milyar liradan fazla destek sağladıklarını kaydeden Kacır, “Bilim merkezlerine yönelik desteklerimizle toplumumuzda bilim kültürünü yaygınlaştırmayı, toplumun bilime olan ilgi ve merakını artırmayı hedefliyoruz. Hizmet vermekte olan 8 bilim merkezimiz için 1.3 milyar liradan fazla destek sağladık. Bu çerçevede Trabzon Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi, TÜBİTAK destekli dokuzuncu bilim merkezimiz oldu. 7 ilimizde daha bilim merkezi kurulmasına yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Ziyarete açık olan bilim merkezlerimiz, bugüne kadar 9,5 milyon kişiyi ağırladı. Gençlerimizin bilim ve teknoloji dünyasına olan ilgisi, merakı bizleri fazlasıyla mutlu ediyor ve gelecek adına umutlandırıyor” dedi.



“Trabzon’da böyle bir bilim merkezinin varlığından heyecan ve mutluluk duyuyoruz”


Trabzon’da ‘Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi’ ile Karadeniz’in bilim yolculuğunda yeni bir sayfa açtıklarını belirten Kacır, “TÜBİTAK ve Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı, Trabzon Büyükşehir Belediyesi ve T3 Vakfı destekleriyle kurulan Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi Doğu Karadeniz Bölgesi’nin ilk bilim merkezi olma özelliği taşıyor. 2 bin 200 metrekare alana sahip bilim merkezimiz, gençlerimizin bilim ve teknolojiye olan ilgisini artırırken, geleceğin bilim insanlarını keşfetmemizi sağlayacak. Bizim ümidimiz umudumuz hayalimiz bu merkezden nice Özdemir Bayraktar’lar, nice Aziz Sancar’lar, nice Selçuk Bayraktar’ların yetişmesidir. Trabzon, Karadeniz ve Türk gençliğine bu yakışır” ifadelerini kullandı.


Konuşmaların ardından kurdele kesilerek Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryumun açılışı gerçekleştirildi. Daha sonra Bakan Kacır, Selçuk Bayraktar ve beraberindekiler bilim merkezinde incelemelerde bulundu.


Öte yandan bilim merkezinin içerisinde Astronomi, Havacılık ve Uzay Atölyesi, Teknoloji Atölyesi, Matematik Atölyesi, Bilimleri Atölyesi (Fizik, Kimya, Biyoloji), Tasarım Atölyesi olmak üzere toplam 5 farklı alanda öğrencilere hizmet verecek atölyeler, kubbe şeklinde Planetaryum (Gezegen Evi) ve sergi alanları bulunuyor.



Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi ve Planetaryum açıldı

Bunlar Da İlginizi Çekebilir
İstanbul TBMM Başkanı Kurtulmuş: "Ümit ediyoruz ki bu ve benzeri toplantılarla dünya adil, hakkaniyetli, insaflı yeni bir sisteme kavuşabilir" TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, "Umut, barış ve adalet bugün herhalde insanoğlunun en fazla ihtiyaç duyduğu temel hususlardır. Ümit ediyorum ki bu görüşmeler vasıtasıyla gelecek nesiller için daha güzel bir dünyanın kurulması mümkün olur; hakkaniyetli, adaletli ve insan onuruna yaraşır bir dünyanın kurulması mümkün olur. Ümit ediyoruz ki bu ve benzeri toplantılarla dünya adil, hakkaniyetli, insaflı yeni bir sisteme kavuşabilir" dedi. TBMM Başkanı Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Dolmabahçe Sarayı’nda, Parlamentolar Arası Birlik (PAB) 152’nci Genel Kurulu dolayısıyla İstanbul’da bulunan parlamento başkanları, parlamenterler ve uluslararası kuruluş temsilcilerinin onuruna verdiği davette konuştu. Kurtulmuş, insanlığın en önemli, en kadim şehirlerinden birisi olan İstanbul’da PAB Genel Kurulu marjında bir arada olmaktan memnuniyet ve onur duyduğunu söyledi. PAB 152’nci Genel Kurulu’nun tarihi rekora şahit olduğunu ifade eden Kurtulmuş, "Bu toplantıda 800’ün üzerinde parlamenter, 80’e yakın Meclis Başkanı ve 152 heyet yer aldı. Kayıt yaptıranların toplam sayısı ise 2400 civarında. Çok farklı komisyon çalışmaları, Genel Kurul çalışmaları yanında buraya katılan meclis başkanlarımızın hemen tamamının da ikili görüşmelerle çok sayıda fikri müzakereler ve fikir teatisinde bulunduklarına şahit oluyoruz. İnşallah hafta sonuna kadar devam edecek bu müzakereler ve toplantılar, insanlık için hayırlı fikirlerin üretilmesine, ortaya çıkarılmasına vesile olur" diye konuştu. Kurtulmuş, PAB’ın İstanbul’daki Genel Kurulu’nun hem zamanlama hem de konusu itibarıyla fevkalade önemli olduğunu belirterek, şunları kaydetti: "İnsanlık tarihi boyunca yaşanılan en büyük türbülansların içerisinden bu dönemde geçiyoruz. Büyük kırılmaların, büyük çatışmaların, büyük altüst oluşların yaşandığı bir döneme şahitlik ediyoruz. Denilebilir ki dünyada var olan küresel sistem, bütünüyle çürümüş vaziyettedir, bütünüyle artık işlevsiz hale gelmiştir. Dolayısıyla dünya sistemindeki yapının bozulmasını, kurumların ve kuralların işlevsiz hale gelmesini hep birlikte izliyor ve bunun için yeni birtakım tedbirleri, çareleri ortaya koymak için gayret sarf ediyoruz. Ümit ediyoruz ki bu ve benzeri toplantılarla dünya adil, hakkaniyetli, insaflı yeni bir sisteme kavuşabilir, burada da parlamentolar öncülük yapabilir. Bu toplantı önemlidir; aynı zamanda böylesine farklı bir dönemde, insanlık tarihinin içinden geçtiği bu zor dönemde bir araya gelen çok sayıda parlamenter, sadece kendi görüşlerini değil ülkelerinin görüşlerini, ülkelerinin sahip olduğu öncelikleri ve insanlığın hayrına olacak görüşleri de beraberinde getirdiler ve burada müzakere etme imkanına hep beraber kavuşmuş olduk." PAB 152’nci Genel Kurulu’nun "Gelecek nesiller için umudu yeşertmek, barışı sağlamak ve adaleti tahkim etmek" temasına da dikkati çeken Kurtulmuş, "Umut, barış ve adalet bugün herhalde insanoğlunun en fazla ihtiyaç duyduğu temel hususlardır. Ümit ediyorum ki bu görüşmeler vasıtasıyla gelecek nesiller için daha güzel bir dünyanın kurulması mümkün olur; hakkaniyetli, adaletli ve insan onuruna yaraşır bir dünyanın kurulması mümkün olur. Bu vesileyle bu toplantıya katılan, görüşlerini bizlerle paylaşan ve bu toplantıyı bir uluslararası platform haline dönüştüren bütün katılımcılara yürekten teşekkür ediyorum. Sizleri böylesine önemli bir başkentte, dünyanın başkenti, dünyanın kültür başkenti sayılabilecek İstanbul’da ağırlamaktan da büyük bir memnuniyet duyuyorum. Bu vesileyle bize bu salonu açarak ev sahipliği yapan Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a da sizler adına şükranlarımı ifade ediyorum, teşekkür ediyorum" dedi.
İstanbul PFDK’dan Burak Yılmaz’a 2 maç men ve 75 gün hak mahrumiyeti cezası Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK), Teknik Direktör Burak Yılmaz’a 2 maç men, 75 gün hak mahrumiyeti ve para cezası verdi. PFDK’nın bugün yaptığı toplantı sonrası verdiği cezalar şöyle: "1- Beşiktaş’ın, 10.04.2026 tarihinde oynanan Beşiktaş-Antalyaspor Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Spor Toto Kuzey Alt Tribün 108, Baba Hakkı Doğu Alt Tribün 115, Spor Toto Kuzey Üst Tribün 408 numaralı bloklarda yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, 2- Corendon Alanyaspor Kulübünün, 11.04.2026 tarihinde oynanan Corendon Alanyaspor-Trabzonspor Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Güney Kale Arkası Tribün D ve E bloklarda yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, 3-Trabzonspor’un, 11.04.2026 tarihinde oynanan Corendon Alanyaspor-Trabzonspor Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle ve bu eylemin aynı sezon içinde misafir kulüp olduğu müsabakada 10. kez gerçekleştirilmesinden dolayı FDT’nin 53/2. maddesi uyarınca 1.120.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Roof Lounge Misafir Tribünü Misafir A ve B bloklarda yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki misafir kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, 4- Kayserispor Kulübünün, 11.04.2026 tarihinde oynanan Kayserispor-Fenerbahçe Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Kuzey Alt Tribünü Kuzey Alt D blokta yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, Aynı müsabakada Kayserispor Kulübünün, stadyuma usulsüz seyirci alınmasından dolayı FDT’nin 49/1. maddesi uyarınca 480.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, Aynı müsabakada Kayserispor Kulübünün, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle FDT’nin 52/2. ve 46/1. maddeleri uyarınca takdiren ve neticeten 220.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, FDT’nin 52/3. maddesi uyarınca saha olaylarına karışan taraftarların bulunduğu Kuzey Alt Tribün C blokta yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, Aynı müsabakada Kayserispor Kulübünün, merdiven boşluklarının boş bırakılmamasından dolayı FDT’nin 49/3. maddesi uyarınca 120.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, 5- Göztepe kaleci antrenörü Vanja Ivesa’nın, 12.04.2026 tarihinde oynanan Göztepe-Kasımpaşa Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, müsabaka yardımcı hakemine yönelik sportmenliğe aykırı hareketi nedeniyle FDT’nin 36/1-c ve 35/4. maddeleri uyarınca 1 resmi müsabakada soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ve 80.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, 6-Galatasaray’ın, 12.04.2026 tarihinde oynanan Galatasaray-Kocaelispor Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Kuzey Tribün 106-107, Güney Tribün 118numaralı bloklarda yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, Aynı müsabakada Galatasaray görevlisi Ali Yiğit Buruk’un, müsabaka hakemlerine yönelik sportmenliğe aykırı hareketi nedeniyle FDT’nin 36/1-c maddesi uyarınca 15 gün hak mahrumiyeti cezası ile cezalandırılmasına, 7- Kocaelispor Kulübünün, 12.04.2026 tarihinde oynanan Galatasaray-Kocaelispor Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle ve bu eylemin aynı sezon içinde misafir kulüp olduğu müsabakada 8. kez gerçekleştirilmesinden dolayı FDT’nin 53/2. maddesi uyarınca 880.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Misafir Tribün 418-419-420 blokta yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki misafir kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, Aynı müsabakada Kocaelispor Kulübünün, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle FDT’nin 52/2. ve 46/1. maddeleri uyarınca takdiren ve neticeten 220.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, 8-Çaykur Rizespor’un, 13.04.2026 tarihinde oynanan Çaykur Rizespor-Gaziantep Futbol Kulübü Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle FDT’nin 53/3. maddesi uyarınca çirkin ve kötü tezahüratta bulunan Kale Arkası Deniz Tribün B, Kapalı Deniz Tribün A bloklarda yer alan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilmesi suretiyle bir sonraki ev sahibi kulüp olduğu müsabakaya girişlerinin engellenmesine, 9- Gaziantep Futbol Kulübü Teknik Direktörü Burak Yılmaz’ın, 13.04.2026 tarihinde oynanan Çaykur Rizespor-Gaziantep Futbol Kulübü Trendyol Süper Lig Mehmet Ali Yılmaz Sezonu müsabakasında, müsabaka görevlilerine yönelik sportmenliğe aykırı hareketleri nedeniyle FDT’nin 36/1-c ve 35/4. maddeleri uyarınca 2 resmi müsabakada soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ve 160.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, (oyçokluğu) Gaziantep Futbol Kulübü Teknik Direktörü Burak Yılmaz’ın, müsabaka sonrası basın toplantısında yapmış olduğu beyanlarında yer alan Futbolun ve Kurumların İtibarını Zedelemeye Yönelik Açıklamaları ve TFF yöneticilerinin, müsabaka görevlilerinin ve kurul üyelerinin Kişilik Haklarına Yönelik Saldırısı nedeniyle FDT’nin 38/1-c, 41/1-c ve 10/2. maddeleri uyarınca 75 gün hak mahrumiyeti ve 1.000.000 TL para cezası ile cezalandırılmasına, (oyçokluğu) karar verildi."