AB Komisyonu’nun Refah ve Sanayi Stratejisinden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne, düzenlenen basın toplantısıyla kıtanın yeniden sanayileşmesini ve Çin’in rekabetine karşı daha iyi direnmesini amaçlayan "Made in EU" yaklaşımı ile yeniden sanayileştirmeyi hedefleyen "Endüstriyel Hızlandırma Yasası" adlı planını açıkladı.
AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Sejourne tarafından hazırlanan yeni düzenleme, kamu destekleri ve kamu alımlarında AB’de üretilmiş (Made in EU) ürünlere öncelik verilmesini öngörüyor. Düzenlemeye ilişkin basın toplantısında Sejourne, "Teklif, eşi görülmemiş küresel belirsizlik ve adil olmayan rekabet ortamına rağmen, stratejik sektörlerde talebi artırmayı ve tedarik zincirlerini güvence altına almayı amaçlıyor" dedi.
Dünyanın en açık pazarı olan ve küresel serbest ticareti savunan Avrupa Birliği adına bir zihniyet değişikliğine işaret eden yeni düzenleme, "Avrupa tercihi" adı verilen bir mekanizma getirerek Avrupa’nın ticarette daha korumacı bir yaklaşım benimsemesini öngörüyor.
Temiz teknolojiler, otomotiv, alüminyum, çelik ve çimento gibi üretimi yoğun enerji kullanımı gerektiren stratejik sektörleri hedef alan düzenlemeye ilişkin açıklamasında Sejourne, "Vergi mükelleflerinin parasını Avrupa üretimine yönlendirerek istihdam oluşturacak, bağımlılıklarımızı azaltacak ve ekonomik güvenliğimiz ile egemenliğimizi güçlendireceğiz" dedi.
Otomotiv gibi Çin rekabeti karşısında yok olma tehdidiyle karşı karşıya olan ve Avrupa’nın Çin’in karşısında en fazla zemin kaybettiği sektörlere öncelik veren yeni düzenleme, ekolojik dönüşüm ve yüksek enerji fiyatları ile darboğazda olan kilit sanayi dallarını korumayı ve karbonsuzlaştırmayı amaçlıyor.
Kamu fonlarından yararlanılan stratejik sektörlerde şirketlerden belirli sayıda ya da belirli oranda Avrupa menşeli bileşen ve parça kullanımı şartı öngören düzenleme, elektrikli araçlar için (batarya istisnası ile birlikte) yüzde 70, alüminyum için yüzde 25 ve çimento için yüzde 25 AB içeriği şartı koşuyor.
Basın toplantısında Sejourne, "Bugün hiçbir şey yapmazsak, önümüzdeki yıllarda temiz teknoloji ürünlerinin tamamının Çin’de üretilmesi çok muhtemeldir. Çimento sanayimizin, çelik sanayimizin de önümüzdeki yıllarda yüzde yüzünün taşınmış olması da kuvvetle muhtemeldir" dedi.
Sejourne, "Bu, yalnızca çalışma yönteminin değişmesi değil, sadece birkaç ay önce düşünülmesi bile mümkün olmayan bir doktrin değişimidir. Hedefimiz, 2035’e kadar Avrupa sanayisini GSYH’sinin yüzde 20’sine getirmek. Bugün için bu oran, yüzde 14 seviyesinde" ifadelerini kullandı.
Düzenleme, 27 ülke arasında sert tartışmalara neden olmuş ve geçtiğimiz aylarda defalarca ertelenmişti.
Fransa’nın güçlü şekilde savunduğu yeni ekonomik doktrin çerçevesinde kamu fonlarından yararlanan inşaat sektörü ve otomotiv üreticileri, "Made in EU" çimento ve alüminyum kullanmak zorunda kalacak. Çelik kullanımı konusunda ise Avrupa çeliği kullanma zorunluluğu yerine sadece "düşük karbonlu çelik" şartı aranacak.
Örneğin bir yerel yönetim, kamu fonlarıyla güneş paneli satın almak istediğinde, kullanılacak ekipmanın belirli oranda Avrupa'da üretilmiş olması gerekecek. "Made in EU" kavramı, AB dışında üretilmiş bazı sanayi ürünlerini de kapsayabilecek. Çin kesin bir şekilde dışlanırken, AB’nin önemli ticaret ortaklarını içeren ülkeler, sıkı şartlar altında bu ayrıcalıklardan istifade edebilecek.
Kamu fonları ve kamu ihalelerinde Avrupa üretimi tercih edilmesi, teşvik ve kamu alımlarında ürünlerin belirli oranda AB menşeli olması şartı, büyük çaplı yabancı yatırımlarda Avrupalı çalışan gibi radikal tedbirler içeren düzenlemenin AB üyesi ülkeler ve Avrupa Parlamentosu tarafından onaylanması gerekecek.
Avrupa Komisyonu verilerine göre, 2024’ten bu yana sanayide 200 bin iş kaybı yaşanması, Çin ile rekabet edemeyen otomotiv sektöründe 600 bin iş kaybı daha beklenmesi ve Çin’in ucuz ihracatının Avrupa sanayisini baskılaması nedeniyle ortaya çıkan düzenleme, korumacı adımların AB’nin ruhuna aykırı olması ve Dünya Ticaret Örgütü kurallarına aykırı yanları olabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
İbrahim Aydoğan
