ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Macaristan’a gerçekleştirdiği iki günlük ziyaret çerçevesinde ülkenin en büyük özel eğitim kurumu Mathias Corvinus Koleji’nde düzenlenen bir panelde konuştu. Panelde Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı "Avrupa Birliği yardımlarını engellemeye devam ederse, adresini orduya vereceği" ifadeleriyle üstü kapalı bir şekilde tehdit etmesine ilişkin bir soru alan Vance, "Bunun doğru olduğuna neredeyse inanamadım ama doğruymuş. Bu büsbütün skandal. Müttefik bir ülkenin başbakanını tehdit eden yabancı bir hükümet ya da devlet başkanı asla olmamalı. Bu saçmalık. Kabul edilemez" dedi.
Macaristan’da pazar günü yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Macar lider Orban’a destek için gerçekleştirdiği ziyaret çerçevesinde katıldığı programda Başkan Yardımcısı Viktor Vance, "Seçimlerinize yabancı müdahale hakkında da çok konuşuluyor. 2016’da gördünüz. ABD medyasının büyük bir kısmı, Rus hükümetinin 500 bin dolarlık Facebook reklamı satın almasını, büyük bir skandal diye sundu. Açıkçası, Rusya’nın seçimlerimize karışmasını istemem. Tıpkı sizin başka bir ülkenin seçimlerine karışmanızı istemeyeceğim gibi" diye konuştu.
Avrupa Birliği’nin (AB) göçmenlik politikaları nedeniyle Macaristan’ı milyarlarca dolar kesinti ile tehdit etmesinin de dış müdahale olduğunu söyleyen Vance, "Başka hükümetlerin ülkenizi tehdit etmesi, baskı yapması ve size nasıl oy vermeniz gerektiğini ekonomik güç kullanarak söylemeye çalışması, yabancı müdahaledir. Macar halkı açısından, Viktor Orban’ı sevseniz de sevmeseniz de, şu ya da bu politikaya katılsanız da katılmasanız da bu özünde egemenliğinize yönelik bir saldırıdır. Sırf egemen bir ülke olduğunuz için böyle tehditlere karşı oy vermelisiniz" ifadelerini kullandı.
"Rusya-Ukrayna savaşının çözülmesi en kolay savaş olacağını düşünmüştük ama en zor olanı oldu"
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomasi çabalarına da değinen ABD Başkan Yardımcısı, "Bazı yönlerden bunun çözülmesi en kolay savaş olacağını düşünmüştük ama en zor olanı oldu. 14 aydır bunun üzerinde çalışıyoruz ve çalışmaya devam edeceğiz. Önemli ilerleme kaydettik. Başlangıçta ne Rusları ne de Ukraynalıları çatışmanın çözülmesi için istediklerini kağıda dökmeye dahi ikna edemiyorduk. Artık buna sahibiz. Ukraynalılardan ve Ruslardan kağıtlar aldık. Pozisyonlarını ortaya koymalarını sağladık. Ve zaman içinde bu pozisyonlar birbirine giderek daha çok yaklaştı. Açıkçası henüz tamamen uyumlu değiller çünkü öyle olsaydı çatışma bitmiş olurdu" şeklinde konuştu.
Vance, "Oldukça iyimserim. Çünkü temel olarak savaş artık mantıklı olmaktan çıktı. Hem Ruslara hem de Ukraynalılara söyleyeceğim şey şu: Artık belli bir yöne ya da diğer yöne birkaç kilometre toprak için pazarlık ediyoruz. Bunun için yüz binlerce Rus ve Ukraynalı gencin daha ölmesine değer mi? Bunun için aylarca hatta yıllarca sürecek daha yüksek enerji fiyatlarına ve ekonomik yıkıma değer mi? Bizce cevap açıkça hayır" dedi.
"Avrupa’yı eleştirmemizin nedeni, Avrupa’nın gelişmesini istememiz"
Panelde Avrupa hakkında ne düşündüğüne ilişkin bir soru alan Vance, "Avrupa’yı kesinlikle seviyoruz. Avrupa önemli bir ticaret ortağı ve daha da önemlisi ABD’nin kültürel açıdan kuzenidir. ABD’yi kuran fikirler ilk olarak Avrupa kıtasında doğdu. Bunun son derece farkındayız" diye konuştu.
Diğer yandan, Avrupa’daki siyasi liderlikle anlaşmazlıklar olduğunu söyleyen ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Avrupalılar Rusya’nın en büyük ulusal tehdit olduğunu söylerken neden kendilerini güvenilmez enerji kaynaklarına tamamen bağımlı hale getirdiler? Eğer Rusya’nın, yani bir enerji süper gücünün büyük bir tehdit olduğunu düşünüyorsanız, kendinizi ekonomi ve enerji bakımından güçlü kılmak için her şeyi yapmanız gerekir. Başkan Trump’ın ABD’de yaptığı gibi. Avrupalı dostlarımız bunun tam tersini yaptı. İngiltere’deki elektrik maliyetlerine bakarsanız, İngiliz aileleri elektriğe ABD’de vatandaşların ödediğinin dört, beş, altı katını ödüyor" ifadelerini kullandı.
Avrupalı liderlerin enerjiyi çok pahalı hale getirdiğini ve kıtayı daha az güvenli, daha az özgür ve daha az müreffeh hale getirdiklerini söyleyen Vance, "Avrupa’yı eleştirmemizin nedeni, Avrupa’nın gelişmesini istememiz. Çok sayıda hata yaptıklarını düşünmemizdir" dedi.
"Eğer İranlılar bizimle iyi niyetle çalışmaya istekli ise bence bir anlaşmaya varabiliriz"
İran ile ateşkes konusunda bir soruya Vance, "İyi gelişmeler olduğunu düşünüyorum. Başkanın yapmayı hedeflediği şey, İran ordusunu ezmekti. Konvansiyonel savaş yürütme kapasitelerini ezmekti. Bu askeri hedef, Başkanın dün söylediği gibi gerçekleştirildi. Bunun üzerine Başkanın yaptığı şey, aslında İranlılara bir ültimatom vermek oldu. 'Boğazları açın, dünya ekonomisini rehin almaya çalışmayı bırakın ve biz de ateşkes ilan edelim' dedi. Dün gece vardığımız anlaşma tam olarak buydu. İranlılar boğazları açmayı kabul etti. ABD de saldırıları durdurmayı kabul etti. Yalnızca ABD değil, müttefiklerimiz de saldırıları durdurmayı kabul etti. Şu anda sahip olduğumuz 8 ila 12 saatlik kırılgan ateşkesin temeli bu" şeklinde konuştu.
ABD Başkanı Trump’ın İranlıların savaştan çok müzakere etmekte iyi olduklarını söylediğini ifade eden Vance, İran tarafında ABD’nin askeri başarıları ve anlaşmanın niteliği konusunda yalan söyleyenler olduğunu savundu. Vance, "Bu yüzden buna kırılgan ateşkes diyorum. Açıkça masaya gelip bizimle çalışmak ve iyi bir anlaşma sağlamak isteyen insanlar var. Ve bir de bu kırılgan ateşkes hakkında bile yalan söyleyen insanlar var. Bu da onların sistemi hakkında ilginç bir şey" ifadelerini kullandı.
"İranlılar bizimle iyi niyetle çalışmaya istekli ise bence bir anlaşmaya varabiliriz"
ABD Başkan Yardımcısı Vance, açıklamalarını şöyle tamamladı: "Eğer İranlılar bizimle iyi niyetle çalışmaya istekli ise bence bir anlaşmaya varabiliriz. Eğer yalan söyleyecek, hile yapacaklarsa, hatta bu kırılgan ateşkesin işlemesini engellemeye çalışacaklarsa, o zaman memnun olmayacaklar. Çünkü Başkanın göstereceği daha çok şey var. Hala açık askeri, diplomatik ve belki de en önemlisi olağanüstü ekonomik baskı gücümüz var. Başkan bize bu araçları kullanmamamızı ve müzakere masasına gitmemizi söyledi. Ama eğer İranlılar iyi müzakere etmezse, ABD Başkanının şaka kaldıran biri olmadığını görecekler. Kendisi sabırsız. İlerleme konusunda sabırsız."
İbrahim Aydoğan
