Iğdır merkeze bağlı 33 km uzaklıkta bulunan Asma köyünde bulunan tarihi Urartu Mezarlığı tarihe ışık tutarken mezarlık vatandaşlar tarafından camii olaraktan da kullanılıyor.
Kültürel varlığı yönünde zengin olan Iğdır, barındırdığı tarihi yapıları ile de tarihe ışık tutuyor. Şehrin birçok yerinde bulunan fakat İl Kültür Müdürlüğü tarafından korunmaya ve restoreye alınmayan yapılar gün geçtikçe yok olmaya devam ediyor.
Iğdır merkeze bağlı 33 kilometre uzaklıkta bulunan Asma köyünde bulunan tarihi Urartu Mezarlığı bu yapılardan biridir. Urartular döneminde kaldığı ve Demir Çağının özelliğini barındırdığı söylenilen tarihi mezar köylüler tarafından şans eseri bulunarak köylüler tarafından tespit edilen boşluğun araştırmacıların çalışması sonucu alanın Urartulardan kalma bir mezar olduğu tespit edildi. Mezar odasının ön kısmının toprak kayması sonucu büyük ölçüde tahrip olmuş. Bu alan daha sonra camii olarak kullanıldığı dönemde düzeltilerek genişletildi. Mezarlık içinde üç niş bulunurken bu nişlerden biri mescit olarak kullanıldığı dönemde genişletilerek mihrap olarak kullanıldı. Mezarlığın içinde giriş kapıları bulunmayan iki oda yer alır. Bu iki odayı birbirinden ayıran bir genişlik yer alırken ileriye doğru genişleyen bir bölme de bulunuyor. Ayrıca burası vatandaşlar tarafından dilek dileme alanı olaraktan da kabul gördü.
İnanışa göre mağara içinde düşen taşları tekrar duvara yapıştırılır bir dilek tutuluyor eğer taş duvara yapışırsa dilenen dileğin kabul olunacağına inanılıyor. Araştırmacılar tarafından yapılan çalışmada mezarlık ile ilgili mimari özellikler kayıt altına alınırken arkeolojik bir veri elde edilmedi.
Mezarlığın bir köylü tarafından hayvan otlatılırken bir hayvanın boşluktan düşmesi sonucu şans eseri bulunduğunu belirten köylülerden Çetin Şengül; “Zamanında köylüler buranın üzerinde hayvan otlatırken hayvanlardan biri aşağı düşüyor. Vatandaşlar hayvanı kurtarmaya çalışırken burayı keşif ediyorlar. Köylüler buranın kapısını yapıp elektrik döşediler daha sonra burayı ibadethane olarak kullandılar. Burasının bir özelliği yazın serin kışın ise sıcak oluyor. Vatandaşlarımızı buraya bekliyoruz. Buranın bir diğer özelliği ise vatandaşlar tarafından dilek dileme yeri olarak kabul görmesidir. Vatandaşlar burada bulunan taşları bir dilek tutarak tekrar duvara yapıştırıyorlar. Eğer taş duvarda asılı kalırsa dilenen dile kabul görür, taş düşerse dilenen dilek kabul olmuyor” dedi.
Mağarayı merak ettiği içi görmeye gittiğini söyleyen Erdal Karataş ise; “ Ben burayı önceden bilmiyordum. Gelip gördüm mutlu oldum. Herkesi burayı görmeye bekliyorum. Ben burayı normal bir ibadethane biliyordum, ama mağara şeklinde görünce çok şaşırdım çok güzel bir yer” dedi.
