Günümüzde telefon, bilgisayar gibi cihazların iş ya da çeşitli sebeplerle kullanımının giderek artması, çocuklarda küçük yaşlardan itibaren ekran bağımlılığı gibi durumlar gözlerde kuruluk problemini oluşturabiliyor. Yanma, kızarıklık, batma hissi, kaşıntı gibi belirtilerle kendini gösterebilen kuruluk kişilerin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkilerken uzmanlar uyarıyor. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü Göz Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakmak ve Beyoğlu Göz Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Op. Dr. Gülay Yalçınkaya Çakır, gözlerde kuruluk ve etkilerine ilişkin bilgi verdi.
"Hem sayı olarak artış var hem şiddet olarak artış var
Göz kuruluğunun hastalarda sıklıkla karşılaştıkları bir durum olduğunu ifade eden Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakmak, kişilerin hayat kalitesini de önemli ölçüde etkilediğine dikkat çekerek, "Özellikle pandemiden sonra artan ekran maruziyetiyle de beraber günümüzde göz kuruluğunu geçmiş yıllara göre gerçekten ciddi ve artış bir sorun olarak değerlendirebiliriz. Küçük çocukların artık tablet, telefon, bilgisayar oyunlarıyla daha çok zaman geçirmeleriyle de beraber çok küçük yaşlarda göz kurulukları eski zamanlara göre görüyoruz. Damla yetersiz olursa eğer uzun süreli göz kuruluk oluşturacak faktörleri baskılayacak tedavilerimiz mevcut, ara ara çok şiddetli, ağır durumlarda ek farklı damlalarla araya girdiğimiz durumlar mevcut, birtakım ameliyatlar ya da girişimlerle de araya girmelerimiz mümkün. Ekranla çalışan insanlar özellikle çok zorlanabiliyor ya da ciddi göz yanmaları hastanın konforunu ve yaşam kalitesini azaltabiliyor. Hem sayı olarak artış var hem şiddet olarak artış var. Son zamanlarda yaş olarak daha geniş spektruma yayılma var. Havuz, deniz maruziyetlerinde en çok alerjinin artışını buna bağlı olarak ayrıca bununla beraber göz kuruluğunun arttığı durumları görebiliyoruz. Alerjik kişilerin hazırlıklı olmaları eğer tatile gidiyorlarsa alerji ve gözyaşı damlalarını da yanlarında götürmelerini tavsiye ediyoruz ama şiddetli, artan, geçmeyen ya da günden güne daha da ilerleyen kızarıklık, kaşıntı, batma durumları söz konusuyla mutlaka hekime başvurmalarını öneririm" dedi.
"Botoks çevre dokulardan sızarsa veya ehil olmayan yerlerde yapılırsa gözyaşı yayılımı etkilenebiliyor"
Op. Dr. Gülay Yalçınkaya Çakır ise "Göz kuruluğu yanma, batma gibi şikayetlerle belirti veren ya göz yaşı eksikliğinden ya da gözyaşının kalitesinin düşmesinden kaynaklanan bir göz yüzeyi problemi ile karakterize bir hastalık, toplumda oldukça sık ve diğer hastalıklarla eşlik edebiliyor. 3 tip olarak sınıflandırıyoruz; gözyaşı üretiminden kaynaklı problemler, ikincisi gözyaşı üretimi var ama hızlı buharlaşmasına bağlı evaporatif tip dediğimiz, üçüncüsü de her ikisinin bir arada olduğu tip. En sık evaporatif ve miks tip dediğimiz ikisinin bir arada olduğu tiple karşı karşıya kalıyoruz. Her yaş grubunda görmekle birlikte özellikle ekran maruziyetinin aktif grupta artmasından dolayı genç hastalarda da görmeye başladık. İleri yaş bir risk faktörü, menopoz çağında daha da belirgin hale gelebiliyor. Kontak lens kullanan hastalarda kuru göz şikayetleri karşımıza çıkıyor, alerjisi olan hastalarda sıklıkla eşlik eden bir durum. Sivilce tedavisi görenlerde de kuru göz daha belirgin hale gelebiliyor, tedavide kullanılan A vitamini içeren bazı ilaçlarda bu gibi bazı kuru göz şikayetleri belirgin hale gelebiliyor. İlaç kullanımı kesildiğinde şikayetler gerileyebilmekle birlikte müdahalemizi gerektiren ciddi göz kurulukları olabiliyor. Botoks uygulaması çevre dokulardan sızarsa veya ehil olmayan yerlerde yapılırsa gözyaşı yayılımı etkilenebiliyor, kuru göz de tetiklenebilir, nadir olmakla beraber karşılaşabiliriz" diye konuştu.
"Başvuranların yarısından fazlasında kuru göz hastalığı mevcut"
Göz kuruluğuna karşı tavsiyelerde bulunan Op. Dr. Gülay Yalçınkaya Çakır sözlerine şöyle devam etti:
"20 dakika ekrana bakıyorsa bir kişi 20 saniye gözünü dinlendirsin istiyoruz bu önemli, klimalı ortamlarda da göz kuruluğu alevlenebiliyor. Her şeyden bağımsız bol su tüketimini de öneriyoruz. İlk basamak tedavimiz; suni gözyaşı ürünleri bunların da çeşitli tipleri var, koruyucu içermeyenleri tercih ediyoruz. Daha şiddetli hastalarımızda iltihap giderici kortizonlu damlalar, hastaların kendi kanından hazırladığımız bazı serum ürünleri oluyor, onları kullanabiliyoruz. Çok çok ileri olgularda gözyaşı sıvısının aktığı bölgeye bir tıkaç takıyoruz ve gözyaşının göz yüzeyinde daha uzun süre kalmasını sağlıyoruz. Göz kuruluğu belirtileri geçmeden lazer asla önermiyoruz. Tüm şartlar sağlanmış olsa bile eğer kuru göze ait belirtiler varsa öncelikle onun tedavisini uygulayıp sonrasında lazer işlemi gerçekleştiriyoruz. Polikliniğimize başvuran hastaların yarısından fazlasında belirti veren veya vermeyen bizim saptadığımız kuru göz hastalığı mevcut. Bunun temel sebeplerinden biri ekran maruziyeti. Bazı damlaları, şikayeti olan hastalarımız gidip eczaneden kendisi alabiliyor herhangi bir hekim kontrolüne girmeden bunu kesinlikle önermiyoruz. Yanma batma gibi şikayetler başka bir hastalıkla da beraberlik gösterebilir ’Kuru gözüm var’ deyip ihmal de etmemek lazım, başka bir hastalık da olabilir. Özellikle yaz aylarında güneş gözlüğünü öneriyoruz, tavsiyem; ultraviyole koruması olduğundan emin olduğumuz bir gözlük kullanmak. Sertifikalı herhangi bir optikten alınabilir."
Hasibe Karadağ - Emre Baba - Mehmet Ekrem Ceylan
