Türkiye-Ermenistan arasındaki normalleşme süreci atılan yeni adımlarla devam ediyor. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklama, Ermenistan ile 2022 yılından bu yana devam eden normalleşme süreci çerçevesinde atılan güven artırıcı adımlar kapsamında Türkiye ile Ermenistan arasında doğrudan ticaretin başlatılmasına ilişkin bürokratik hazırlıkların 11 Mayıs itibarıyla tamamlandığı açıklandı. Somut adımlar karşılıklı olarak atılmaya devam ederken, Ermenistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Vahan Kostanyan, İHA'ya açıklamalarda bulundu. İki ülke arasında önemli adımların atıldığını kaydeden Kostanyan, "İki ülke arasında son 1-2 yıldaki gelişmeleri özetlemeye çalışırsam, diyalog oldukça aktif ve bu görüşmeler sırasında genel atmosfer oldukça olumlu. Bu sadece liderler ya da Dışişleri Bakanları arasındaki toplantılarla sınırlı değil. Artık kültürel miras, ulaştırma ve altyapı gibi alanlarda farklı bakanlıkların da dahil olduğu çok boyutlu görüşmelerimiz var. Dolayısıyla diyaloğun kapsamı hızla genişledi ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı'nın Ermenistan ziyareti tarihi nitelikteydi. Şu anda üzerinde görüşmelerin sürdüğü çeşitli somut konular bulunuyor. İlki Kars-Gümrü demiryolunun yeniden inşasına ilişkin teknik düzeydeki görüşmeler. Markara Köprüsü konusunda da birkaç görüşme gerçekleştirdik. Her iki taraf da sınırın üçüncü ülke vatandaşlarına ve diplomatik pasaport sahiplerine açılması için hazırlık yapıyordu. Ne yazık ki anlaşma henüz hayata geçirilmedi fakat teknik olarak her iki tarafın da hazır olduğunu biliyorum. Türk tarafı gerekli altyapı çalışmalarını tamamladı, Ermeni tarafı ise bunu 2 yıl önce yapmıştı" dedi.
Türkiye ve Ermenistan arasında Ani Köprüsü'nün yeniden inşasına ilişkin oldukça sembolik bir mutabakat zaptı imzalandığını vurgulayan Kostanyan, "Şu anda devam eden bir diğer alan ise elektrik konusunda olası iş birliği. Ermenistan'ın oldukça büyük bir elektrik fazlası var ve bunu Türkiye'ye ihraç etmeyi de deneyebiliriz. Görüşmelerin parlamenter boyutu da mevcut. Meclis Başkanımızın yanı sıra farklı milletvekilleri de sürece dahil oluyor. Genel olarak dinamikler oldukça olumlu ve umarım somut adımlara, sahada elle tutulur gelişmelere çok yakınız" ifadelerini kullandı.
"Güney Kafkasya'daki üç ülke ile Türkiye arasındaki bağlantılar dünya için hayati bir rol oynayabilir"
Ermenistan Dışişleri Bakan Yardımcısı, normalleşme sürecinin zorluklarına yönelik soruya ise, "Zaman geçiyor ancak hâlâ sahada somut adımlar göremiyoruz. Bu durum özellikle bağlantısallık konusunda sahip olduğumuz bazı rekabet avantajlarını engelliyor. Günümüzde dünya genelinde lojistik ve tedarik zincirleri bozulmuş durumda. Ben inanıyorum ki Güney Kafkasya'daki üç ülke, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile Türkiye arasındaki bağlantılar dünya için hayati bir rol oynayabilir, gerçek bir oyun değiştirici olabilir ve ekonomilerimizi ileri taşıyabilir" yanıtını verdi.
"Ermenistan ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler çok aktif biçimde gelişiyor"
Ermenistan Parlamentosu'nun geçen mart ayında Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin başlatılmasına ilişkin yasayı kabul ettiğini hatırlatan Kostanyan, "Gerçekten de Avrupa Birliği ile ilişkilerimizi ciddi biçimde geliştiriyoruz. Çok sık aralıklarla oldukça önemli etkinlikler gerçekleştiriyoruz ve bu toplantıların sıklığına rağmen her seferinde yeni dönüm noktaları kaydediyoruz. Örneğin AB-Ermenistan zirvemiz var. Bu tarihi bir gelişmeydi, çünkü Avrupa Birliği ile ilk kez böyle bir zirve gerçekleştiriyoruz. Hatırlayabildiğim son dönüm noktası örneğin aralık ayında gerçekleşti. Ermenistan ve Avrupa Birliği, AB-Ermenistan ortaklığına ilişkin stratejik gündemi kabul etti. Dolayısıyla Ermenistan ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler çok aktif biçimde gelişiyor" dedi.
"Dış politika adımlarımızı herhangi bir üçüncü tarafla çelişmek için atmıyoruz"
Ermenistan-Rusya ilişkilerine değinen Kostanyan, "Biz dış politika adımlarımızı herhangi bir üçüncü tarafla çelişmek için atmıyoruz. Sadece Avrupa Birliği ile ilişkileri geliştirmenin Ermenistan için hem felsefi açıdan, hem siyasi değerler açısından hem de demokratik bakımdan iyi olduğuna inanıyoruz. Bu nedenle burada herhangi bir gerilim oluşturmaya çalışmıyoruz" ifadesini kullandı.
"Ermenistan-Türkiye ilişkileriyle kıyaslamak gerekirse, Ermenistan-Azerbaycan hattında sahada çok daha fazla şey gerçekleşiyor"
Azerbaycan ile Ermenistan ilişkilerinin son durumuna ve Barış Anlaşması'nın imzalanması için gerekli olan anayasa değişikliğine yönelik soru üzerine Kostanyan, şunları söyledi:
"Anayasayla ilgili meseleye dair bunun bizim iç meselemiz olduğunu düşünüyorum. Ancak Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine ilişkin 8 Ağustos'tan sonra oldukça dinamik ve büyük gelişmeler yaşandı. Sınır belirleme komisyonlarımızın toplantıları yapılıyor. Hatta taraflar birbirlerinin ülkelerine seyahat ediyor. Sivil toplumlarımız Ermenistan ve Azerbaycan'da bir araya geliyor. Ayrıca çok önemli olan bir başka konu da iletişim hatlarının fiilen açılmış olması. Şu anda bazı mallar Azerbaycan ve Gürcistan demiryolları üzerinden Ermenistan'a geliyor. Ayrıca Azerbaycan'dan benzin ve dizel ithal ederek doğrudan ticaret bağlantıları da kurduk. Azerbaycan'a neler ihraç edebileceğimize dair somut fikirlerimiz var ve iş dünyası temsilcilerimiz birkaç gün önce bir araya geldi. Özetlemek gerekirse belki Ermenistan-Türkiye ilişkileriyle kıyaslamak gerekirse, Ermenistan-Azerbaycan hattında sahada çok daha fazla şey gerçekleşiyor."
Washington ile Erivan arasında artan ilişkilere de değinen Kostanyan, geziler ve diğer projeler nedeniyle ilişkilerin geliştiğini dile getirdi.
"Her iki partnerimizle de iletişim kanallarını açık tutuyoruz"
Orta Doğu'da ABD-İsrail saldırılarının ardından başlayan ve gerginliğin arttığı İran'ın Ermenistan'ın sınır komşusu olduğunun hatırlatılması üzerine Vahan Kostanyan, dengeli bir dış politika yürüttüklerini sözlerine ekleyerek, "Ocak 2025'te ABD ile stratejik ortaklık kurduk. Geçen yaz İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Ermenistan'ı ziyaret ettiğinde İran ile ilişkilerimizi de stratejik ortaklık seviyesine yükseltme niyetimizi açıkladık. Her iki partnerimizle de iletişim kanallarını açık tutuyoruz ve devam eden durum hakkındaki görüşlerimizi paylaşmaya çalışıyoruz. Ermeni hükümetinin aldığı pozisyonun her iki tarafta da genel olarak anlaşıldığına inanıyorum. Elbette çatışmaya diplomatik bir çözüm bulunmasını ve durumun bir an önce sakinleşmesini umut ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Yaprak Mutlu
