Yerel Haberler
Gümüşhane
Özel bireylerin gurur günü 22 Mayıs 2026 Cuma - 15:41:06 Gümüşhane İl Jandarma Komutanlığı’nda düzenlenen temsili askerlik uygulamasında 9 özel gereksinimli birey bir günlüğüne askerlik yaparak yemin etti. 10-16 Mayıs Engelliler Haftası kapsamında gerçekleştirilen programda özel gereksinimli bireyler sabah saatlerinde aileleriyle birlikte Gümüşhane İl Jandarma Komutanlığı’na geldi. Büyük heyecan yaşayan temsili askerler, ilk olarak asker üniformalarını giydi. Daha sonra asker tıraşı olan özel bireyler, jandarma personeli eşliğinde temel askerlik eğitimlerine katıldı. Eğitim alanında düzenlenen yürüyüş ve çeşitli uygulamalarda renkli görüntüler ortaya çıktı. Eğlenceli ve duygusal anların yaşandığı program kapsamında özel bireyler temsili olarak nöbet tuttu. Ardından yemek duası yapılarak aileleriyle birlikte öğle yemeği yenildi. Programın devamında düzenlenen törende Türk bayrağına el basarak yemin eden temsili askerler, bir gün de olsa askerlik yapmanın gururunu yaşadı. Tören sonunda özel bireylere Gümüşhane Valisi Cevdet Atay, Jandarma Kıdemli Albay Bilal Sarıdoğan ve il protokolü tarafından temsili terhis belgeleri takdim edildi. "Evladımızın asker olduğunu da gördük" Askerliğin yeğeninin hep hayali olduğunu söyleyen Serpil Öz, "Yeğenim bugün çok güzel bir askerlik yaptı. Allah bu duyguyu herkese nasip etsin. Çok sevindi, biz de onun adına çok sevindik. Askeriyemize, jandarmamıza çok teşekkür ederiz, bu günlerini de gördük" dedi. Oğlu İbrahim Öz ile gurur duyduğunu ifade eden Zeki Öz de, "Çok mutluyuz, oğlum çok merak ediyordu askerliği. Bu günleri gördüğümüz için çok gururluyuz. Bize bu günleri gösteren herkese çok teşekkür ederiz. Oğlumu asker kıyafetleri içerisinde görünce çok duygulandım" diye konuştu. "Hayallerim gerçekleşti" 1 günlüğüne temsili askerlik yapan ve çok mutlu olduğunu belirten Jandarma Er İbrahim Öz, "Sabah buraya geldik tıraş olduk. Jandarmamıza her şey için teşekkür ederim. Çok beğendim, çok mutlu oldum. Nöbet de tuttum çok güzeldi, hayalim de gerçekleşti çok teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı. 51 yaşında askerlik hayalini gerçekleştiren Uğur Demirci ise "Bugün burada yemek yedim, eğitim yaptım, gezdim. Eskiden asker olma hayalim vardı gidemeyince üzüldüm ama şimdi gitsem güzel olurdu. Bugün askerlik yaptım mutluyum" dedi. Oğlu Uğur Demirci’yi asker kıyafetleri içerisinde görünce duygulandığını aktaran Ali Kemal Demirci ise "Oğlum bugün askerlik yaptı, mutluyum, gururluyum. Allah devletimize zeval vermesin. Askerimize zeval vermesin. Günümüz güzel geçti. 1975 doğumlu 51-52 yaş grubuna girmiş. Onu asker kıyafetleri içerisinde görünce mutlu oldum, gururlandım" şeklinde konuştu.
20 Mayıs 2026 Çarşamba - 17:07 Kazım Karabekir’in kızı Gümüşhane’de gençlerle buluştu Gümüşhane Üniversitesi’nde düzenlenen söyleşide Kazım Karabekir Paşa’nın kızı Timsal Karabekir öğrencilerle bir araya gelerek Milli Mücadele yıllarına ilişkin önemli hatıraları ve tarihi bilgileri paylaştı. Gümüşhane Üniversitesi tarafından düzenlenen GÜNİFEST Bahar Şenlikleri kapsamında Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen programa öğrenciler yoğun ilgi gösterdi. Programda konuşan Timsal Karabekir, babası Kazım Karabekir Paşa’nın Milli Mücadele Dönemi’ndeki ve Doğu Anadolu’daki yetim çocuklar için yürüttüğü çalışmalar hakkında bilgiler verdi. Karabekir, savaş yıllarında anne ve babasını kaybeden çocukların sokaklardan toplanarak himaye altına alındığını belirterek, "Gürbüzler Ordusu" adı verilen yapıyla çocukların hem eğitim aldığını hem de meslek sahibi yapıldığını söyledi. İlk çocuk kafilesinin Gümüşhane yolu üzerinden toplandığını ifade eden Karabekir, bu çocukların ilerleyen yıllarda ülkeye önemli katkılar sunduğunu anlattı. Söyleşide ayrıca Kazım Karabekir Paşa’nın eğitim, çocuk hakları ve sosyal dayanışma konularındaki çalışmalarına da değinildi. Programa Gümüşhane Valisi Cevdet Atay, Belediye Başkanı Vedat Soner Başer, Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, akademisyenler, öğrenciler ve davetliler katıldı. Program sonunda Timsal Karabekir’e plaket ve hediye takdim edildi.
ŞAMPİYON MARATONCUDAN VALİ MAYDA`YA ZİYARET
16 Kasım 2012 Cuma - 15:01 ŞAMPİYON MARATONCUDAN VALİ MAYDA`YA ZİYARET Gümüşhane`nin Kürtün ilçesine bağlı Yaylalı köyünün muhtarı 58 yaşındaki maratoncu İsmail Tozlu, Gümüşhane adına yarıştığı Avrasya Maratonunda birinci olduktan sonra Vali Dr. Yusuf Mayda`yı makamında ziyaret etti.Yüzbinlerce insanın katıldığı yarışmada 55-59 yaş grubu erkeklerde 42 bin 195 metrelik parkuru 3 saat 1 dakika 36 saniye tamamlayarak en yakın rakibine 11 dakika fark atan Tozlu, beraberinde Gümüşhane Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü (GÜDAK) Başkanı Mustafa Akbulut`la birlikte Vali Mayda`yı ziyaret etti.Tozlu`nun elde ettiği başarının güzel ve anlamlı olduğunu kaydeden Vali Mayda, ``İnsan inanınca ve çalışınca herşey oluyor. Köyünde yaptığı başarılı hizmetlerin yanında sporda da elde ettiği başarılar bizi gururlandırıyor. Gümüşhanemiz için gurur verici bir tablo.`` dedi.Avrasya Maratonundan bir hafta önce yapılan 2012 Uluslararası Zeytinburnu Cumhuriyet Koşusunda da birinci geldiğini ifade eden Tozlu, Antalya ve Trabzon`da yapılacak müsabakalara hazırlandığını söyledi.Genel sıralamada erkeklerde 2 bin kişi arasında 55.sırada yarışı bitiren Tozlu, avantajının 2 bin metre rakımın üzerinde yaşaması olduğunu dile getirerek Vali Mayda`dan yeni şampiyonlar yetiştirmek için projesine destek istedi.Gümüşhane`de çocukların kas yapılarının mesafeli koşulara çok uygun olduğunun altını çizen Tozlu, ``Gelin el ele verip bu çocukları 2 bin 700 metrede yetiştirelim. Baharda Yaylalı köyünde pist oluşturacağız. Kamp yeri yapacağız. Yüksek rakımda olduğu için sporcuların alyuvar sayıları, dolayısıyla dirençleri artacak. Başarılı olacağımıza ve dünya genelinde sporcular yetiştireceğimize inanıyoruz.`` dedi.Tozlu`nun projesine destek olacaklarını kaydeden Vali Mayda ise, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü ile ortaklaşa planlama yapıldıktan sonra gerekli çalışmaların başlatılmasını istedi.
GÜMÜŞHANE`DE CEVİZ ORMANI OLUŞTURMA ÇALIŞMALARI DEVAM EDİYOR
15 Kasım 2012 Perşembe - 16:15 GÜMÜŞHANE`DE CEVİZ ORMANI OLUŞTURMA ÇALIŞMALARI DEVAM EDİYOR Gümüşhane`de 59 hektarlık alanda oluşturulacak ceviz ormanına 4 bin 900 adet ceviz dikilecek.Merkez Hacıemin Mahallesinde oluşturulacak ceviz bahçesi alanlarında incelemede bulunan Gümüşhane Valisi Dr. Yusuf Mayda, Orman Bölge Müdürü Celal Pir, Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Turan Karadeniz ve Orman işletme Müdürü Ozan Aydın`dan bilgi aldı.Burada yaptığı açıklamada Gümüşhane`de pestil ve kömenin ana hammaddelerinden olan ceviz meyvesinin üretiminde yaşanan sıkıntıları aşmak ve verimi artırmak için Orman ve Su İşleri Bakanlığının yürüttüğü ``Ceviz Eylem Planı`` kapsamında Gümüşhane`nin pilot bölge seçildiğini vurgulayan Gümüşhane Valisi Dr. Yusuf Mayda, Gümüşhane`de 59 hektarlık alanda oluşturulan ceviz ormanı ile birlikte gelecekte il ekonomisine önemli katkılar sağlayacağına inandığını söyledi.Orman Bölge Müdürü Celal Pir ise dünyanın en eski ceviz üreticisi olan Türkiye`nin bugün ceviz üretiminde dünya dördüncüsü konumunda olduğunu ifade ederek, ``Ceviz yetiştiriciliğinin uzun yıllar tohuma dayalı olduğundan ve istenilen düzeyde ürün alınamamasından dolayı ceviz üretimimiz istediğimiz gibi artmamıştır. Bakanlığımızın başlattığı proje ile Gümüşhane`de biri 45 hektar, diğeri 14 hektar olan iki alana 4 bin 900 adet ceviz dikimini bu yıl tamamlanacak.`` dedi.Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Turan Karadeniz de yaptığı açıklamada, Türkiye`de birbirinden az ve çok farkı yüzbinlerce ceviz tipiyle üretim yapıldığınu, bu nedenle de standardizasyona gidilemediğinin altını çizerek, şunları söyledi: ``Üretimin standardize edilmesi, hem ağaç başına ve birim alan verimini artırıyor, emde örnek ürün sağlanarak dış satımı kolaylaştırıyor. Gümüşhane coğrafyasından alınan örneklerle yetiştirilen fidanların yine bu coğrafyada kullanılması ceviz yetiştiriciliğinin özendirilmesini sağlayacak.``
KADIN STK`LARI GÜMÜŞHANE`DE BULUŞTU
15 Kasım 2012 Perşembe - 16:02 KADIN STK`LARI GÜMÜŞHANE`DE BULUŞTU Gümüşhane`de "Ulusal Kadın ve Kadın Sivil Toplum Kuruluşlarının Buluşması" etkinliğinde 22 kadın sivil toplum örgütü bir araya geldi.Bölgesel Gelişme Faaliyetlerini Destekleme Derneği(GEFAD) tarafından Avrupa Birliği`nin desteği ile Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen ``˜Gümüşhane`de Sosyal ve Ekonomik Yaşamdaki Kadın Rolünün Geliştirilmesi Projesi` kapsamında organize edilen program Gümüşhane Kültür Merkezi`nde yapıldı.Etkinlikte konuşan Gümüşhane Valisi Dr. Yusuf Mayda, Türkiye`de kadına her zaman ve her konuda değer verildiğini belirterek, ``Zaman zaman Avrupa ülkeleri arasında karşılaştırmalar yapılır ve bizim geri olduğumuz anlamında görüşler ileriye sürülür. Ancak tarihsel geçmişimize baktığımız zaman kadına ayrı bir değer verildiğini görürüz.`` dedi.Cumhuriyetin kurulmasından itibaren yapılan hukuki düzenlemelerle kadınlara bazı hakların tanındığını anlatan Vali Mayda, ``Hukuksal anlamda kadın erkek eşitsizliği ülkemizde söz konusu değildir. Sadece bu konuda bir toplumsal bilincin oluşmaması sıkıntılara neden oluyor. Erkek ve kadınlara bir rol biçiliyor ve o rol erkek ve kadınlar tarafından gerçekleştiriliyor.`` diye konuştu.Bölgesel Gelişme Faaliyetlerini Destekleme Derneği Başkanı Gülşah Yılmaz ise Gümüşhane İl Özel İdaresi ve Arzular-Kabaköy Belediyesi tarafından da desteklenen projenin "Ulusal Kadın ve Kadın Sivil Toplum Kuruluşlarının Buluşması" adlı etkinliğinde, yapılan saha araştırmalarının değerlendirildiğini, katılan 22 dernek ve kooperatif yöneticisi kadın kuruluşlarının faaliyetlerini anlatan konuşmalar yaptığını ve bu kuruluşların ürünlerini sergileme fırsatı bulduklarını söyledi.Kadınların yaptığı el ürünlerinden oluşan sergininde açıldığı etkinlik, 9 Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Fisun Çoban Döşkaya`nın "Sosyal ve Ekonomik Yaşamdaki Kadın" konulu sunumu ile sona erdi.
ÇORUH HAVZASI REHABİLİTASYON UYGULAMASI PROJESİ`NE GÜMÜŞHANE DE DAHİL EDİLDİ
14 Kasım 2012 Çarşamba - 09:47 ÇORUH HAVZASI REHABİLİTASYON UYGULAMASI PROJESİ`NE GÜMÜŞHANE DE DAHİL EDİLDİ Orman ve Su İşleri Bakanlığı`nın bu yıl başlatılan Çoruh Havzası Rehabilitasyon Uygulaması Projesi`ne Gümüşhane de dahil edildi.Orman ve Su İşleri Bakanlığı`nın 2013 yılı Bütçe görüşmelerinde Bakan Veysel Eroğlu ile yaptığı ısrarlı görüşmeleri neticesinde Gümüşhane Milletvekili Plan Bütçe Komisyon Üyesi Feramuz Üstün, 2012 yılında başlayan Çoruh Havzası Rehabilitasyon Uygulaması Projesi`ne Gümüşhane`nin de dahil olmasını sağladı.Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Üstün ``106 milyon TL`lik bütçeye sahip olan, Erzurum, Artvin ve Bayburt illerinde uygulanacak olan projede Gümüşhane ilimizin de olması gerektiğini Orman ve Su İşleri Bakanımız Prof. Dr. Veysel Eroğlu`na anlatarak ısrarcı olduk. Sayın bakanımız bizim bu isteğimizi olumlu görerek, Gümüşhane`nin de bu projede yer alması için talimat verdiler. Tüm hemşerilerim adına kendilerine teşekkür ediyorum`` dedi.Projenin içeri hakkında bilgi veren Üstün, mevcut proje ile ``26 bin hektar alanda toprak muhafaza çalışması, 14 bin 300 hektar bozuk orman alanı rehabilitasyon çalışması, Köylerde 8 bin 3 metreküp çiftlik havuzu, 42 bin 300 metreküp sulama rezervuarı, 25 bin 750 metre sulama boru hattı, 106 bin metre kanal inşaatı / rehabilitasyonu ve 200 hektar damlama sulama sistemi, 4 bin 135 hektar alanda yem bitkisi üretimi, 893 hanede hayvan barınaklarının iyileştirilmesi, 302 hektar meyve bahçesi tesisi, 806 ünite arı kovanı, 207 aileye 500 metrekarelik sera tesisi, 400 adet güneş enerjisi ile su ısıtma sistemi ile 2 adet küçük elektrik üretim tesisi`` yapılacağını söyledi.
GÜMÜŞHANE`DE SAHNE ENGELLİ SANATÇILARIN
14 Kasım 2012 Çarşamba - 09:33 GÜMÜŞHANE`DE SAHNE ENGELLİ SANATÇILARIN Bedensel engelli bir grup gönüllü tarafından kurulan Bedensel Engelliler Sanat Eğitim Merkezi (BESEM) oyuncularının rol aldığı ``Özür Dilerim Özürlüyüm`` isimli tiyatro oyunu Gümüşhane`de sahnelendi.Bir firmanın vasıflı-vasıfsız engelli eleman alması için gazete ilanı vermesi ve ardından yaşananların konu edildiği oyun izleyenlerden tam puan aldı. Gümüşhane Kültür Merkezi`nde sahnelenen oyunu az sayıda kişi izlerken, izleyenlerin çoğunluğunu da üniversite öğrencileri oluşturdu. Tekerlekli sandalyeye mahkum bir engelli ile protez bacaklı bir kadının yaptığı dans sahnesinde alkış tufanı kopan salonda izleyenler yaklaşık bir saat boyunca engellilerin günlük hayatta karşılaştıkları sorunlarla ilgili ve bol toplumsal mesajlı bir oyun izledi. İzleyicilerin ayakta alkışladığı oyunun ardından bir değerlendirmede bulunan seyirci Necati Çalışkan, salonun tamamen dolmasını gönülden istediklerini fakat bunun gerçekleşmediğini söyledi. Seyircinin az olması nedeniyle oyuncuların daha az motive olduklarını belirten Çalışkan, herkesin birer özürlü adayı olduğunu hatırlatarak, toplumda özürlülerin gereken saygıyı görmediğini söyledi.``ENGELLİLER OLUNCA İNSANLAR ÇOK DUYARLI DEОİL``Oyunculardan bedensel engelli Metin Bulut ise yaklaşık 15 yıldan beri tiyatro ile uğraştıklarını belirterek, tamamen bedensel engellilerden oluşan kadro ile yazılan oyunların, karma bir şekilde sahnelendiğini söyledi. Bunun bir gönül işi olduğunun altını çizen Bulut, Türkiye genelinde 300`ün üzerinde oyunda sahnelediklerini söyledi. Ülke genelinde oyunlara vatandaşların çok büyük ilgi göstermediklerini kaydeden Bulut, ``Büyük sponsorlar farklı şeylere yatırım yapıyorlar. Maalesef engelliler olunca insanlar çok duyarlı değil. Ama biz herkesin duyarlı olmasını istiyoruz. Türkiye`de engellilerin var olduğunu ve onların da bir takım şeyleri başarabileceğini göstermek istiyoruz halkımıza. Ulaşamadığımız binalara, çıkamadığımız kaldırımlara aslında bir tepki göstermek istiyoruz oyunlarımızla`` şeklinde konuştu."YÜZDE 80`İ ENGELLİLERDEN OLUŞAN TÜRKİYE`NİN İLK TOPLULUОU"BESEM`i 1996 yılında Adana`da kurduklarını belirten Kurucu Başkan ve Oyuncu Cengiz Kızılkaya, kurdukları dönemde hobi şeklinde başladıklarını fakat 2000 yılından itibaren kendi aralarında istihdama dönüştüğünü söyledi. Merkezi aynı yıl Ankara`ya taşıdıklarını ve Türkiye genelinde faaliyetlere başladıklarını kaydeden Kızılkaya, ``Ülke genelinde 60 oyuncusu olan bir kuruluşuz ve resmi bir kurumuz. Belediye ve büyük şirketlerin sosyal sorumluluk projelerine devamlı hazırız. Yüzde 80`i engelli oyuncuları olan tiyatro grubuz ve Türkiye`de bu yönüyle ilk kurulan kulüp biziz`` diye konuştu.``BİZE BALIK TUTMAYI ÖОRETMEYİN``Topluma ``Bize balık tutmayı öğretmeyin`` diye seslenen Kızılkaya, şunları söyledi:``Biz denizi de biliyoruz, balık tutmayı da biliyoruz. Yeter ki denizlerimiz kirlenmesin. Yeterki bir ile gittiğimizde o ildeki seyirciler bize bir meşhur tiyatrocu gibi görmesinler. Biz amatör bir tiyatroyuz. Merak edip gelip bizi izlesinler. Bilet satarken de ``˜daha dün biz yardımımızı yaptık` demesinler. Amacımız o. Bu tür oyunlardan elde ettiğimiz gelirle, tekerlekli sandalye alıp dağıtmıyoruz. Biz kendi geçimimizi sağlıyoruz. Hepimizin çoluk çocuğu, ailesi var, onların geçimini sağlıyoruz. Bilet satarken bunu soruyorlar ne yapıyorsunuz diye. . Bunu Cem Yılmaz`a veya diğer sanatçılara sorabiliyor musunuz ne yapıyorsunuz bu parayı diye? Onlar ne yapıyorsa bizde aynısını yapıyoruz.``Eğitim noktasında oyuncuları Ankara Sincan`daki eğitim merkezinde sürekli uzman bir kadro eşliğinde sürdürdüklerini dile getiren Kızılkaya, engelli veya engelli olmayan herkesi kendilerine katılmayı beklediklerini söyledi.
GÜMÜŞHANE`DE İL ÖОRENCİ MECLİS SEÇİMLERİ İÇİN İLK TUR SEÇİMLERİ TAMAMLANDI
13 Kasım 2012 Salı - 17:30 GÜMÜŞHANE`DE İL ÖОRENCİ MECLİS SEÇİMLERİ İÇİN İLK TUR SEÇİMLERİ TAMAMLANDI Gümüşhane`de Demokrasi Eğitimi Ve Okul Meclisleri Projesi kapsamında Merkez İl Öğrenci Meclisi Seçimleri öncesi ilçe temsilcisi seçimleri tamamlandı.İl genelindeki ilçe seçimleri ile birlikte Merkez ilçe temsilcilerinin de belirlenmesi amacıyla 26 okulun okul meclis başkanları sandık başına gitti.Rehberlik Araştırma Merkezi salonunda gerçekleştirilen seçimlere İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Mesut Olgun, okul ve kurum müdürleri, rehber öğretmenler ve okul öğrenci meclis başkanları katıldı.İl öğrenci meclisinin oluşumu ve çalışmalarına ilişkin slayt gösterisinin ardından seçimler öncesinde okul öğrenci meclis başkanlarına seslenen Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Mesut Olgun, ``Demokrasi kültürünün yerleşmesi adına henüz okul yıllarında sandık başına giden seçme ve seçilme hakkının kullanılmasını son derece önemsiyoruz seçilme yaşının 18`e indirilmesi, tartışılması her geçen gün gençlere olan güvenin arttığının açık bir göstergesidir. Sizler yalnızca kendi adınıza burada değilsiniz. Temsil ettiğiniz arkadaşlarınızın adına bu çalışmaları yürütüyorsunuz. İl öğrenci meclisi öğrencilerimiz ile okul yönetimleri ve Milli Eğitim Müdürlüğümüz arasında koordinasyonu sağlamakta ve iletişimi güçlendirmektedir. Kaybedenin olmayacağı bir seçim yapacağız. Bu seçim sonucunda öğrencilerimiz, okullarımız ve Demokrasi kazanacak.`` dedi.Konuşmalarının ardından geçici başkanlık divanı oluşturuldu. Divan başkanlığına Kanuni Ticaret Meslek Lisesi Coğrafya öğretmeni Adem Başer, Katip üyeliklerine ise Mareşal Çakmak Anadolu Öğretmen Lisesi Rehber Öğretmeni Bahadır Oğur ve Gümüşhane Anadolu Lisesi Rehber Öğretmeni Ali Çildoğan seçildi.Yemin ederek görevi teslim alan geçici başkanlık divanı, yoklamanın ardından seçim çalışmalarının usul ve esaslarını açıklamasının ardından adaylık başvuruları yapıldı. Merkez ilçe temsilciliği için aday olan 6 okul meclis başkanının propaganda konuşmalarının ardından adayların seçim çalışmaları için oturuma ara verildi.Daha sonra yapılan gizli oylama sonucunda Gümüşhane Anadolu Lisesi öğrencisi Yavuz Selim Korkut, Fatih Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencisi Orhan Keskin, Kanuni Ticaret Meslek Lisesi öğrencisi Merve Çekiç, Türk Telekom Fen Lisesi öğrencisi Kevser Feyza Dereli, Mareşal Çakmak Anadolu Öğretmen Lisesi öğrencisi Zeynep Hazal Ulutaş ve Anadolu Sağlık Meslek Lisesi öğrencisi Serap Demirsoy Merkez ilçe temsilcisi olarak İl Öğrenci Meclis Başkanlığı seçimlerine katılmaya hak kazandı.